Türkmenistanyň paýtagtynda 24–25 maýda geçirilen “Ak şäherim Aşgabat 2026” atly XXV Halkara sergisi we maslahaty öz işini üstünlikli tamamlap, Aşgabat şäheriniň halkara dialog, innowasiýa, maýa goýum hyzmatdaşlygy we durnukly şäher ösüşi üçin möhüm meýdança hökmünde barha güýçlenýän ornuny ýene bir ýola tassyklady.
“Binagärlik. Innowasiýa. Durnukly ösüş” şygary astynda geçirilen bu forum 55 ýurtdan 800-den gowrak wekili bir ýere jemledi. Olaryň arasynda döwlet edaralarynyň wekilleri, halkara guramalary, diplomatik wekilhanalar, maliýe institutlary, maýadarlar, işewür ýolbaşçylar, binagärler, inženerler, şäher gurluşygy boýunça bilermenler hem-de öňdebaryjy halkara kompaniýalar bar.
Çäre Aşgabat şäheriniň güni hem-de ak mermerli paýtagtyň 145 ýyllyk şanly senesi mynasybetli guralyp, şäheriň häzirki zaman dolandyryş, ykdysady we medeni merkez hökmünde ösüşiniň dowam edýändigini görkezdi.
Geljegiň şäherleri barada halkara dialog
“Ak şäherim Aşgabat 2026” forumynyň esasy çäreleriniň biri Birleşen Milletler Guramasynyň Ýokary derejeli “Ählumumy dialogdan ýerli herekete: durnukly, inklýuziw we akylly şäherleri ösdürmek” atly tegelek stol duşuşygy boldy.
Birleşen Milletler Guramasynyň Ilatly nokatlar üçin maksatnamasy (UN-Habitat) bilen hyzmatdaşlykda guralan bu duşuşykda BMG ulgamynyň wekilleri, halkara ösüş institutlary, diplomatik wekilhanalar we şäher ösüşi boýunça hünärmenler durnukly şäher meýilleşdiriş, durnukly infrastrukturanyň ösdürilmegi, sanly özgeriş, energetiki netijelilik hem-de inklýuziw şäher gurşawynyň döredilmegi boýunça amaly çemeleşmeleri ara alyp maslahatlaşdylar.
Maý aýynyň 17-22-i aralygynda Baku şäherinde geçirilen Bütindünýä şäher forumynda (WUF2026) geljekde Aşgabat şäherinde UN-Habitat-yň taslama edarasyny döretmek meýilleşdirilýändigi baradaky beýanlar bu duşuşygyň ähmiýetini has-da artdyrdy.
Duşuşyga gatnaşyjylar döwletleriň, halkara guramalaryň hem-de hususy pudagyň hyzmatdaşlygyny güýçlendirmegiň, innowasion şäher çözgütleriniň ornaşdyrylmagyny çaltlandyrmagyň hem-de uzak möhletli durnukly ösüşi üpjün etmegiň möhüm ähmiýetini bellediler.
Aşgabat şäheriniň ösüşi boýunça strategik garaýyş
“Çydamly, akylly we dünýä derejesinde baglanyşykly paýtagty kemala getirmek” atly Strategik plenar mejlisde Aşgabat şäheriniň uzak möhletli ösüş ugurlary, häzirki zaman infrastruktura, sanly tehnologiýalar, senagat ösüşi hem-de ekologiýa taýdan durnuklylygyň bitewi şäher ulgamynda utgaşdyrylmagy bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Mejlise Türkmenistanyň ýokary derejeli döwlet wekilleri, halkara guramalaryň, ösüş institutlarynyň hem-de dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň wekilleri gatnaşdy. Olaryň arasynda Halkara gaýtadan dikeldilýän energiýa agentliginiň (IRENA) Baş direktory Françesko la Kamera, UN-Habitat-yň Gündogar Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça sebitara direktory Erfan Ali, BMG-niň Türkmenistandaky hemişelik utgaşdyryjysy Dmitriý Şlapaçenko, şeýle hem ÝB, ÝHHG (OSCE), Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş Maksatnamasy (UNDP) we beýleki halkara guramalaryň wekilleri bar.
Halkara hünärmenleriň gatnaşmagy Aşgabat şäheriniň sebit derejesinde innowasiýa, maýa goýum we halkara hyzmatdaşlyk merkezi hökmünde ornunyň berkeýändigini görkezdi.
Dialogdan amaly netijelere
“Ak şäherim Aşgabat 2026” forumynyň aýratyn aýratynlygy onuň amaly ugra gönükdirilmegi we anyk netijeleri bilen tapawutlandy.
Forumyň dowamynda energetika, senagat, infrastruktura, ulag, saglygy goraýyş we bilim ulgamlarynda hyzmatdaşlyk baradaky birnäçe özara düşünişmek ähtnamalary, şertnamalar we söwda ylalaşyklary baglaşyldy.
Esasy ylalaşyklaryň arasynda Türkmenistanyň Energetika ministrligi, Aragatnaşyk ministrligi, Maliýe we ykdysadyýet ministrligi hem-de Singapurda ýerleşýän “Bitdeer Technologies Group” kompaniýasynyň arasynda sanly infrastrukturany we tehnologik innowasiýalary ösdürmek boýunça özara düşünişmek Ähtnamasy bar.
Şeýle hem Singapur, Ýaponiýa, Türkiýe, Hytaý we Germaniýa ýaly ýurtlaryň kompaniýalary bilen hyzmatdaşlyk ylalaşyklary baglaşyldy. Olaryň arasynda “Mitsubishi Heavy Industries Asia Pacific”, “Mitsubishi Corporation Machinery”, “Çalyk Enerji”, “Muroosystems Corporation”, “Hong Kong Richie Sweet Co.”, “Inros Lackner SE”, “Shantui Construction Machinery” hem-de “Sinotruk Hong Kong Capital Holding Limited” ýaly kompaniýalar bar.
Bu ylalaşyklar Türkmenistanyň infrastruktura döwrebaplaşdyryş, senagat ösüşi, sanly özgeriş we tehnologiki ösüş boýunça halkara hyzmatdaşlyga açykdygyny görkezýär.
Aşgabat üçin täze şäher infrastruktura taslamalary
Forumyň dowamynda paýtagtyň durmuş-jemgyýetçilik infrastrukturasy boýunça hem möhüm ylalaşyklar gazanyldy.
Aşgabat şäher häkimligi 720 okuwça niýetlenen iki sany döwrebap orta mekdebiň, 320 çaga üçin çagalar bagynyň hem-de Büzmeýin etrabynyň Bagyr ýaşaýyş toplumynda täze saglyk merkeziniň taslama we gurluşyk işleri boýunça şertnamalara gol çekdi.
Bu taslamalar ilatyň ýaşaýyş derejesini ýokarlandyrmaga, bilim we saglygy goraýyş hyzmatlaryna elýeterliligi giňeltmäge hem-de paýtagtyň uzak möhletli ösüş maksatlaryny goldamakda hyzmat eder.
Halkara biznes, senagat we innowasiýa
Forumyň çäklerinde akylly şäher ösüşi, häzirki zaman gurluşyk tehnologiýalary, senagat ekoulgamlary, gurluşyk serişdeleri, üpjünçilik zynjyrlary, energetika ulgamlary we sanly infrastrukturalar boýunça ýokary derejeli pikir alyşmalar geçirildi.
Binagärlik, inženerçilik, gurluşyk, energetika we tehnologik ugurlarda iş alyp barýan halkara kompaniýalar öz tejribelerini paýlaşyp, infrastruktura ösüşi, ösen önümçilik, durnukly gurluşyk we geljegiň energiýa ulgamlary boýunça täze hyzmatdaşlyk mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Forum bilen utgaşyklykda geçirilen halkara sergide 180-den gowrak kompaniýa gurluşyk, senagat, energetika, şäher ösüşi we sanly tehnologiýalar boýunça önümlerini we çözgütlerini tanyşdyrdy.
Geljekki hyzmatdaşlyk üçin meýdança
“Ak şäherim Aşgabat 2026” forumynyň üstünlikli netijeleri onuň halkara dialogy amaly hyzmatdaşlyk bilen birleşdirýän möhüm meýdança öwrülýändigini görkezdi.
Baglaşylan şertnamalar, ýola goýlan hyzmatdaşlyklar we geçirilen gepleşikler geljekki maýa goýum taslamalaryna, tehnologiýa geçişine, infrastruktura ösüşine hem-de durnukly şäher özgerişine itergi berer.
Aşgabat şäheriniň 145 ýyllyk şanle senesini belleýän döwründe bu forum şäheriň halkara hyzmatdaşlyk, innowasiýa we durnukly ösüş merkezi hökmünde ornuny ýene-de bir gezek tassyklady.
