A.S.Puşkin adyndaky döwlet rus drama teatrynda fransuz dramaturgy Florian Zelleriň «Maşgala durmuşyndan sahnalar: Eje» atly sahna oýnunyň ilkinji görkezilişi bolup, ol tomaşaçylara diňe bir täsirli psihologik dramany däl, eýsem möwsümiň iň ýatdan çykmajak teatr wakalarynyň birini peşgeş berdi.
Fransuz dramaturgy Florian Zeller özüniň «Kaka», «Eje», «Oglan» atly meşhur trilogiýasy bilen tanalýar. Bu eserlerde psihologik teatr obýektiw hakykat bilen adamyň içki dünýäsiniň arasyndaky araçägi aýyrýar. Söýginiň, garaşlylygyň we ýalňyzlygyň çatrygy hökmünde maşgala temasyny ýaş režissýor Andreý Pawlow sahna çykardy. Onuň döredijilik usuly kinematografik çözgütler we takyk sahna hereketleri bilen tapawutlanýar. Režissýor Lew Tolstoýyň bagtsyz maşgalalar baradaky meşhur pikirine täze many berip, tomaşaça häzirki döwürde hakykatdanam bagtly maşgalanyň bolup-bolmaýandygy baradaky sowaly berýär.
Sahna oýnunda betbagtçylygyň käte örän ownuk bir pursatdan – aladanyň kem-kemden adamy bogýan gözegçilige öwrülmeginden döreýändigi görkezilýär. Sahnada gyzyl matadan döredilen dar giňişlikde gara deri diwany we iki oturgyç ýerleşýär. Çyranyň ýagtylygynyň aşagyndaky bu ýapyk giňişlik gahrymanlaryň çykalgasyz duzaga düşendigini ilkinji pursatlardan duýdurýar. Oýun täsirli, hatda däp-dessur häsiýetli tans bilen başlanýar. Bu tans adamyň ruhunyň öz bedeniniň tussagyndan çykmaga edýän netijesiz synanyşygyny alamatlandyrýar we zaly derrew dartgynly ýagdaýyň içine alyp gidýär.
Bu duýgy labirintine tomaşaçylary eje, kaka we ogul ýaly baş gahrymanlar alyp barýar. Ejäniň keşbini ýerine ýetiren Olga Wolkowa öz gahrymanynyň çylşyrymly psihologik dünýäsini örän çuňňur açyp görkezýär. Onuň keşbinde bir wagtyň özünde hem daş-töweregindäkileri özüne tabyn edýän güýçli häsiýet, hem-de içki dünýäsi ejiz aýalyň keşbi utgaşýar. Onuň hereketleri, aglaýyşy we gygyryşlary ýakyn adamlarynyň durmuşyna doly gözegçilik etmek islegini açyk görkezýär.
Oňa garşy kakanyň keşbinde çykyş edýän Swýatoslaw Lawin durýar. Onuň gahrymany ähli duýgularyny içinde saklaýan, özüni goramak bilen ýaşaýan adam hökmünde görkezilýär. Ýekeje gezek güýçli duýgular daşyna çykanda, bu agyryly gykylyk görnüşinde eşidilýär. Olaryň arasynda bolsa ogul keşbindäki Magtymguly Gurbanow ejäniň täsirinden çykmaga synanyşýan, emma hemişe içki garşylyklaryň arasynda galýan ýaş adamy janlandyrýar. Sahnada onuň çagalyk döwrüni ýaş Alan Apresýan hem ynandyryjy ýerine ýetirýär.
Sahna oýnunyň iň täsirli keşpleriniň biri hem ogluň söýgülisini ýerine ýetirýän Lýubow Ýemelýanowanyň keşbi boldy. Ol ejäniň joşgunly häsiýetiniň garşysyna örän sowuk we asuda gürleýär. Emma hut şol daşky sowuklygyň aňyrsynda uly täsirli güýç gizlenýär. Sahna ussady gahrymanynyň iki ýüzlüligini ussatlyk bilen açyp görkezýär we dürli keşpleri deňäp görýär. Daşyndan duýgusyz görünýän bu keşpde ol garaşylmadyk ýagdaýda sahnadaky iň janly hem-de iň howply keşbe öwrülýär. Ol maşgala ojagyndan ogly özüne çekip alýan, zäherli ýylan deýin täsir galdyrýar.
Sahna oýnundaky saz we ses bezegi dartgynlylygy has-da güýçlendirýär. Bir pursatdan soň gyzyl mata aşak gaçýar we tomaşaçy gara giňişligiň içinde bir gara dörtburçlygy görýär. Bu bolsa ähli hakykatyň açylyp görkezilýän pursadyny alamatlandyrýar. Sahna oýnunyň iň täsirli sahnalarynyň biri ejesiniň ogluna «ýaşamak üçin» diýip derman berýän pursaty bilen başlanýar. Gyzyl matadan emele gelýän tolkunlar ene göwresini ýatladýar. Ogluň şol giňişlikde hemişelik galjakdygy ýa-da ondan çykjakdygy baradaky sowal bolsa tomaşaçynyň özüne galýar.
Şeýlelikde, A.S.Puşkin adyndaky döwlet rus drama teatrynyň şu möwsümi teatr sungatynyň ösýändigini we täze döredijilik gözleglerine batyrgaý çemeleşilýändigini aýdyň görkezýän täze sahna eserlerine baý möwsüm boldy. Ýatladyp geçsek, şu ýylyň dowamynda tomaşaçylar Andreý Pawlowyň «Gurjak öýi», Olga Wolkowanyň sahnalaşdyran «Pamela üçin är», Baýram Garajaýewiň režissýorlyk eden «Şemaldan öňde» sahna oýunlaryna, şeýle hem beýleki sahna eserlerine ýokary baha berdiler.
Teatryň döredijilik toparyna mundan beýläk hem uly döredijilik üstünliklerini arzuw edýäris. Geljek teatr möwsüminiň bolsa tomaşaçylara täze, garaşylmadyk açyşlary we ýatdan çykmajak täze sahna eserlerini peşgeş berjekdigine ynanýarys.
