Şu gün paýtagtymyzdaky “Ýyldyz” myhmanhanasynda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Ykdysady geňeşiniň 111-nji mejlisi geçirildi. Türkmenistanyň 2026-njy ýylda GDA-da başlyklyk etmeginiň Konsepsiýasynyň we ony durmuşa geçirmek boýunça çäreleriň meýilnamasynyň çäklerinde guralan mejlise GDA-nyň Baş sekretary, guramanyň Ýerine ýetiriji komitetiniň, Türkmenistanyň, Azerbaýjan Respublikasynyň, Ermenistan Respublikasynyň, Belarus Respublikasynyň, Gazagystan Respublikasynyň, Gyrgyz Respublikasynyň, Russiýa Federasiýasynyň, Täjigistan Respublikasynyň, Özbegistan Respublikasynyň ugurdaş ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, diplomatik wekilhanalarynyň ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasyna agza döwletler tarapyndan biragyzdan ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesine laýyklykda, GDA-nyň assosirlenen agzasy hökmünde Arkalaşygyň çäklerinde netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly ähmiýet berýär. Bu hyzmatdaşlyk hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ählumumy parahatçylygyň we durnukly ösüşiň bähbidine üstünlikli durmuşa geçirilýän ýurdumyzyň daşary syýasy strategiýasyna esaslanýar.
GDA-nyň Ykdysady geňeşiniň mejlisi Arkalaşygyň çäklerinde ykdysady gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmegini, munuň üçin amatly söwda we maýa goýum mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşmak babatda netijeli meýdança bolup durýar. Şu gezekki mejlis Türkmenistanyň GDA-nyň çäklerindäki däp bolan netijeli gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagynda eýeleýän ornuny tassyklady. Onuň gün tertibine dürli ugurlarda ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilen birnäçe meseleler girizildi. Şeýle hem mejlise gatnaşyjylar ulag howpsuzlygyny ösdürmek boýunça strategik meýilnamalary, ýokary tehnologiýaly pudaklarda senagat hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň konsepsiýasyny, beýleki maliýe we guramaçylyk meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Türkmenistan Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlar bilen hyzmatdaşlygy dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk däplerinden, özara bähbitli hyzmatdaşlygyň ýörelgelerinden ugur alyp yzygiderli ösdürýär. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň 2026-njy ýylda GDA-da başlyklyk etmeginiň Konsepsiýasy Birleşen Milletler Guramasynyň 80-nji sessiýasynyň resmi resminamasy hökmünde gün tertibiniň 126-njy «Birleşen Milletler Guramasy bilen sebit we beýleki guramalaryň arasyndaky hyzmatdaşlyk» diýen bendine laýyklykda ýaýradyldy. Munuň özi ýurdumyzyň GDA-nyň giňişliginde netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek, köptaraplaýyn özara hereketleriň, hoşniýetli goňşuçylygyň, ynanyşmagyň we durnukly ösüşiň ýörelgelerini öňe sürmek boýunça yzygiderli alyp barýan işlerini şöhlelendirýär.
Konsepsiýa bäş sany esasy ugry, ýagny parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmek, ykdysadyýeti, ulag arabaglanyşygyny ösdürmek, sanly özgertmeler, ekologik gün tertibini hem-de ynsanperwer hyzmatdaşlygy kesgitleýär. Konsepsiýany durmuşa geçirmegiň çäklerinde syýasy ugurda sebitleýin durnuklylygy pugtalandyrmak, GDA ýurtlarynyň arasynda diplomatik dialogy işjeňleşdirmek göz öňünde tutulýar. Konsepsiýada bellenilişi ýaly, ykdysady ugur, hususan-da, Demirgazyk — Günorta we Gündogar — Günbatar ulag geçelgelerini ösdürmegi, energetika hyzmatdaşlygyny giňeltmegi, söwdany, maýa goýumlary höweslendirmegi öz içine alýar.
...Mejlis başlanmazyndan ozal, oňa gatnaşyjylar ýadygärlik surata düşdüler.
Soňra GDA-nyň Ykdysady geňeşiniň dar düzümdäki mejlisi geçirildi. Oňa gatnaşyjylar Arkalaşyga gatnaşyjy ýurtlaryň arasynda ykdysady hyzmatdaşlygyň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Wekiliýet ýolbaşçylary Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlara öz gatnaşyklaryny milli bähbitleri we ösüşiň umumy maksatlaryny nazara almak bilen guramaga, durnukly ykdysady ösüş üçin ägirt uly mümkinçilikleri netijeli ulanmaga, bäsdeşlige ukyplylygy ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýän köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk platformasy hökmünde guramanyň möhüm ornuny bellediler. Halkara gatnawlarda daşamalar amala aşyrylanda ulag howpsuzlygyny üpjün etmek strategiýasyny durmuşa geçirmek boýunça 2026 — 2030-njy ýyllar üçin çäreleriň meýilnamasy ara alnyp maslahatlaşylan meseleleriň esasylarynyň biri boldy. Arkalaşyga agza döwletler ulag ulgamynda hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagyna uly ähmiýet berýärler. Şunuň bilen baglylykda, taraplaryň ulgamyň düzümlerini doly güýjünde herekete getirmäge, hususan-da, Demirgazyk — Günorta halkara ulag geçelgesini bilelikde netijeli ulanmaga taýýardyklary tassyklanyldy.
Şeýle hem gatnaşyjylar GDA-nyň Ykdysady geňeşiniň indiki mejlisini geçirmek meselelerine seretdiler. Soňra geňeşiň 111-nji mejlisiniň işi giňişleýin düzümde dowam etdi.
Mejlise gatnaşyjylar GDA giňişliginde durmuşa geçirilýän hyzmatdaşlygyň täze mazmun bilen baýlaşdyrylýandygyny we onuň umumy bähbitlere laýyk gelýän netijeli gatnaşyklary berkitmäge, döwletleriň arasynda dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň pugtalanmagyna ýardam berýändigini nygtadylar. Şunuň bilen baglylykda, şu ýylda ýurdumyzyň Arkalaşykda başlyklyk etmeginiň GDA-nyň giňişliginde işjeň gatnaşyklary hemmetaraplaýyn giňeltmäge gönükdirilendigi bellenildi. Türkmenistanyň 2026-njy ýylda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda başlyklyk etmeginiň Konsepsiýasyna laýyklykda, geçen döwrüň içinde GDA-nyň ugry boýunça birnäçe wajyp duşuşyklar we maslahatlar geçirildi hem-de ýene-de birnäçe iri çäreleri guramak meýilleşdirildi. Şolaryň hatarynda oktýabr aýynda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda geçirilmegi meýilleşdirilýän GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisiniň ähmiýetine üns çekildi.
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Baş sekretary Sergeý Lebedew öz çykyşynda ähli mejlise gatnaşyjylaryň, Ýerine ýetiriji komitetiň adyndan myhmansöýer türkmen topragynda Ykdysady geňeşiň nobatdaky mejlisiniň ýokary derejede geçirilmegi babatda döredilen şertler we bildirilen myhmansöýerlik üçin hormatly Prezidentimize, Gahryman Arkadagymyza tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Baş sekretar ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň ýetip gelýän şanly 35 ýyllyk baýramy mynasybetli gutlaglaryny hem beýan etdi. Şunuň bilen birlikde, şanly senäniň öňüsyrasynda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisiniň üstünlikli geçirilmegi arzuw edildi. Nygtalyşy ýaly, ýurduň ýokary wekilçilikli düzüminiň bu mejlisi Türkmenistanyň ösüşinde we milli jebisligiň pugtalandyrylmagynda möhüm waka bolar.
S.Lebedew Türkmenistanyň şu ýylda Arkalaşykda başlyklyk etmeginde meýilleşdirilen çäreleriň mynasyp derejede geçirilendigini aýratyn nygtady. “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisiniň hem däp bolan ýokary guramaçylyk derejesinde geçiriljekdigine ynam bildirildi. Şeýle duşuşyklar hyzmatdaşlaryň garaýyşlaryny has gowy öwrenmäge we özara ylalaşylan çözgütleri işläp taýýarlamaga ýardam berýär. Türkmenistan şeýle geňeşmeleriň ösdürilmegi, häzirki döwrüň ýagdaýlaryny nazara almak bilen, olaryň gün tertibine girizilýän meseleleriň giňeldilmegi ugrunda çykyş edýär.
Nygtalyşy ýaly, Arkalaşyga agza ýurtlaryň söwda-ykdysady hyzmatdaşlygynyň geljegi häzirki çylşyrymly şertlerde durnukly ösüşiň ýokary depginini saklamak üçin anyk wezipelere daýanýar. Şunuň bilen baglylykda, gurama agza döwletleriň ägirt uly senagat, maýa goýum we medeni kuwwatynyň ýurtlaryň öňünde durýan möhüm wezipeleri çözmäge, şol sanda bilelikdäki döwletara maksatnamalary, taslamalary durmuşa geçirmäge gönükdirilmelidigi bellenildi. Mejlisde GDA gatnaşyjy döwletleriň özara haryt dolanyşygyny ösdürmek boýunça tekliplere garaldy. Ykdysady hyzmatdaşlyk guramanyň çäklerinde tagallalary we mümkinçilikleri birleşdirmekde möhüm ugur hasaplanýar. GDA-nyň Ýewraziýadaky ornuny pugtalandyrmaga, iri yklym, sebit hem-de halkara taslamalara uzak möhletleýin esasda gatnaşmaga, döwrebap ulag, energetika infrastrukturasyny, senagat, tehnologik zynjyrlaryny döretmäge uly ähmiýet berilýär. Şunda GDA-nyň ykdysady ösüşiniň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Strategiýasy esasy ýolgörkeziji bolup durýar. Agza ýurtlar söwda amallaryny ýeňilleşdirmek, degişli infrastrukturany ösdürmek, tehnologiýalary alyşmak boýunça işjeň hyzmatdaşlyk edýärler.
Ulag-logistika ulgamy GDA-nyň ykdysady ösüşine itergi berýän, ýurtlary baglanyşdyrýan wajyp pudaklaryň biridir. Esasy ulag geçelgeleriniň çatrygynda ýerleşýän Türkmenistan täze ugurlary döretmek üçin degişli infrastrukturalary işjeň ösdürýär. Ýurdumyzyň “Beýik Ýüpek ýoluny gaýtadan dikeltmek” strategiýasy, täze awtomobil, demir ýollaryň gurulmagy Arkalaşygyň ýurtlaryny Hytaý, Ýakyn Gündogar we Ýewropa ýurtlary bilen baglanyşdyrýar. Türkmenistanyň bu ugurdaky tagallalary ykdysady ösüşe itergi bermek bilen bir hatarda, sebitleriň arasynda dostlukly gatnaşyklary pugtalandyrmaga-da ýardam edýär. Mejlisde gurama agza ýurtlaryň howa hereketini guramagyň milli ulgamlaryny sazlaşdyrmak meselelerine hem üns berildi.
Mejlisde Döwletara standartlaşdyrmak, metrologiýa we sertifikatlaşdyrmak geňeşiniň 2023 — 2026-njy ýyllardaky işine-de seredildi. Nygtalyşy ýaly, geňeş tarapyndan degişli ugurlarda işleri utgaşdyrmak üçin uly işler alnyp baryldy.
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda agza ýurtlaryň arasynda dürli ugurlarda özara gatnaşyklary işjeňleşdirmek üçin birnäçe düzümler hereket edýär. Şolaryň hatarynda GDA-nyň obasenagat toplumynyň meseleleri boýunça hökümetara geňeşiniň alyp baran işlerine hem seredildi. Nygtalyşy ýaly, bu geňeş tarapyndan kesgitlenen wezipeleriň ýerine ýetirilmegi agza ýurtlaryň oba hojalyk toplumyndaky hyzmatdaşlygynyň ösüşine oňyn täsirini ýetirýär.
Tehnologiýa ulgamynda hyzmatdaşlyk, bilimdir tejribe alyşmalary yzygiderli ösdürmek ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda guralýan gatnaşyklaryň gün tertibiniň esasy ugruny düzýär. Şunuň bilen baglylykda, Arkalaşyga gatnaşyjy döwletleriň ýokary tehnologiýaly senagat pudaklary üçin ähmiýetli bolan serişdeleri öndürmek babatda hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň Konsepsiýasynyň hem-de ony durmuşa geçirmek boýunça çäreleriň meýilnamasynyň taslamalary bilen bagly meseleler ara alyp maslahatlaşmalaryň esasy mazmunyny düzdi. Häzirki döwürde bu ugur netijeli döwlet dolandyryşynyň ýokarlandyrylmagyny, ýokary tehnologiýaly pudaklarda täze iş orunlarynyň döredilmegini şertlendirýän netijeli ulgamyň ornaşdyrylmagy üçin giň mümkinçilikleri açýar. Ýurdumyz Arkalaşygyň ýurtlarynyň gatnaşmagynda senagat, tehnologik zynjyrlary döretmek, bilelikdäki önümçilik taslamalaryny işläp taýýarlamak ýaly hyzmatdaşlygyň wajyp ugurlaryna ünsi çekýär.
Däp bolşy ýaly, medeni-ynsanperwer ulgam döwletlerimiziň arasyndaky hyzmatdaşlykda aýratyn orny eýeleýär. Şunuň bilen baglylykda, mejlise gatnaşyjylar lukmançylyk biliminiň üznüksizligini gazanmak, käbir ýokanç keselleriň öňüni almak we soňuna çykmak, sagaldyş, şypahana-dynç alyş, bejeriş işini guramak, arhiw işini ösdürmek, guramanyň býujet meseleleri ýaly ugurlary hem ara alyp maslahatlaşdylar.
Ykdysady geňeşiň 111-nji mejlisiniň netijeleri boýunça durmuş-ykdysady işiň dürli ugurlary boýunça strategik hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge gönükdirilen resminamalara gol çekildi we tassyklanyldy. GDA-nyň Ykdysady geňeşiniň 111-nji mejlisine gatnaşan wekiliýetleriň agzalary duşuşygyň ahyrynda forumyň ýokary derejede guralandygy hem-de özara bähbitli gatnaşyklaryň ösdürilmegine goşýan goşandy üçin türkmen tarapyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler.
Mejlis tamamlanandan soňra, onuň jemleri boýunça metbugat wekillerine ýüzlenme bilen çykyş edildi.
