Uly panda Hytaýyň milli baýlygy we Bütindünýä ýabany tebigat gaznasynyň (WWF) belli nyşany bolmak bilen, adamlara daşky gurşawa hormat goýmagyň möhümdigini ýatladýar. Bu haýwanyň taryhy watany Hytaý ony hemmetaraplaýyn alada bilen gurşap almak bilen, onuň ýabany tebigatda ýaşamagy üçin ajaýyp şertleri döredýär.
Bu seýrek haýwany goramaga «Fuçžou panda dünýäsi» ylmy-barlag merkezi ýardam edýär. Damenşan dagynyň tebigy relýefini göz öňünde tutmak bilen, bu ýerde howa gatlagyny, ýerüsti bölegini we örtük zolaklaryny birleşdirýän özboluşly üç ölçegli giňişlik döredilipdir. Bu bendi ediji tebigy seýilgäh haýwanlara ideg etmegi, köpçülikleýin bilim maksatnamalaryny, medeni syýahatçylygy we dynç alşy sazlaşykly utgaşdyrýar.
Ol on sany ýöriteleşdirilen zolagy: uly panda bölümini, kiçi panda bölümini, beýleki aýylar zolagyny, muzeýi, kinoteatry, sungat galereýasyny, Menşan kebelek ekologiýa merkezini, milli baýlygy gorap saklaýan merkezi, çagalar seýilgähini we Gulin neslinden bolan pandalaryň dag mesgenini öz içine alýar. Hünäri ylmy-barlag we bilim edarasy hökmünde bu merkez diňe haýwanlary uýgunlaşmak we ylmy taýdan esaslandyrylyşy ýaly saklamak däl, eýsem, uly pandalaryň köpeliş fiziologiýasyny öwrenmek we Taýwan bogazynyň kenarlary arasyndaky medeni gatnaşyklary pugtalandyrmak boýunça-da iş alyp barýar.
Işlän ýyllarynyň dowamynda bu ýerde sekiz sany uly panda, şol sanda 1987-nji ýylda ABŞ-da görkezilenden soň, bütin dünýäniň ünsüni özüne çeken we Pekinde geçirilen Aziýa oýunlarynyň tumarynyň asyl nusgasy bolan meşhur Ba Si hem saklanýardy. Bu haýwanlaryň özboluşlylygy bütin dünýäde ünsi özüne çekýär. Hytaý medeniýetinde panda parahatlygy, dostanalygy, mähirliligi, akýürekliligi we asudalygy alamatlandyrýar. Ýerli dilde oňa «sýunmao» diýilýär, bu bolsa «pişik aýy» diýmegi aňladýar. Pandanyň sazlaşygy we deňagramlylygy aňladýan ak-gara ýüňi, «In» we «Ýan» nyşanyny ýatladýar.
Alymlar köp wagtlap başga hiç bir haýwanda duş gelmeýän bu özboluşly reňkiň manysyna düşünmäge synanyşdylar. Netijede, ylmy barlagçylar bu reňkiň haýwanlara Merkezi Hytaýyň iki daglyk sebitindäki şertlerde howpdan gizlenmäge kömek edýändigini anykladylar. Garyndaşlarynyň köpüsinden tapawutlylykda, pandalar, esasan bambuk bilen iýmitlenýän ot iýýän haýwanlardyr. Bu iýmitiň çäkliligi we hasylsyz gyş aýlary üçin ýeterlik ýag goruny toplamaga mümkinçilik bermeýändigi sebäpli, pandalar gyş ukusyna gitmegiň ýerine, ýylyň dowamynda işjeň bolmaly we her gün garyň astyndan iýmit gözlemeli bolýarlar.
Hytaýyň panda diplomatiýasy dünýäde haýwan diplomatiýasynyň iň meşhur mysaly boldy. Daşary ýurt haýwanat baglaryndaky ähli uly pandalar uzak möhlet bilen kireýne berlendir: bu haýwanlar ýörite hökümetara ylalaşyklar boýunça berilýär, Hytaýyň çäginden daşarda doglan ähli panda çagalary bolsa HHR-iň emlägidir we taryhy watanyna gaýtarylmalydyr.
«Fuçžou panda dünýäsi» ylmy-barlag merkezine saparymyz Türkmenistan bilen Hytaýyň arasyndaky media ulgamynda hyzmatdaşlygy berkitmegiň çäginde geçirildi. Milli köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri Fuszýan welaýatynyň gündogarynda, Minszýan derýasynyň aşaky akymynda ýerleşýän Fuçžou şäherinde okuw-tanyşlyk saparynda boldular. Bu welaýatyň dolandyryş merkezi we milli taryhy hem medeni ähmiýetli şäherdir. Fuçžowuň şäher hökmündäki taryhy 2 müň 200 ýyldan-da gowrakdyr. Bu ýerde özboluşly Mindu medeniýeti emele gelipdir, häzirki wagtda Tanşişan arheologik medeniýeti, Sanfan-Sisýan taryhy ýaşaýyş toplumy we Fuszýan gämi gurluşyk mekdebiniň däbi bu medeniýetiň subutnamasydyr.
Fuçžou şäherinde sekiz sany esasy ykdysady pudak çalt ösýär: elektron maglumat, dokma we himiki süýüm önümçiligi, ýeňil we azyk senagaty, maşyn gurluşygy, metallurgiýa we gurluşyk serişdeleri, täze himiki serişdeler, biolukmançylyk, elektrik energetikasy we umuman energetika. Her biriniň önümçilik gymmaty 100 milliard ýuandan geçýän alty sany senagat klasteri we dört senagat merkezi döredilipdir. Sanly we deňiz ykdysadyýetinde-de depginli ösüş dowam edýär. Hytaýyň iň uly 500 hususy kompaniýalaryň abraýly sanawyna Fuçžoudan 11 kompaniýa girýär.
Wekiliýetimiz, şeýle hem ady «Üç ýaşaýyş toplum we ýedi köçe» diýmegi aňladýan Sanfan-Sisýan taryhy ýaşaýyş toplumyna baryp gördiler. Adaty ýaşaýyş toplum we ýedi köçe ulgamynyň bu janly ýadygärligi häzirki zaman aň-biliminiň we deňiz siwilizasiýasynyň taryhyny beýan edýär. Bu ýerde Hytaý taryhynyň ösüşine täsir eden görnükli şahsyýetler, şol sanda Lin Tszesýuý, Ýan Fu, Lin Szýuemin, Bin Sin we Sa Çženbin ösüp, kemala gelipdir, bu bolsa etrabyň «Fuçžowuň bir böleginiň Hytaýyň häzirki zaman taryhynyň ýarysyny özünde jemleýän ýeri» diýlip atlandyrylmagyna sebäp bolupdyr. 2023-nji ýylda bu özboluşly ýeriň Hytaýyň on sany iň köp gelinýän syýahatçylyk köçeleriniň hataryna goşulmagy we döwlet derejesindäki nusgawy pyýada ýollarynyň üstüni ýetirmegi geň zat däl.
Fuçžou şäherine syýahat türkmen metbugat wekillerine Hytaý medeniýetine çuňňur aralaşmaga, gadymy dessurlaryň häzirki zaman ekologik başlangyçlar bilen sazlaşykly utgaşmasyna dogry baha bermäge mümkinçilik döretdi.
