Türkmen ýeňil atletikaçylary Ýaponiýanyň Aýti prefekturasynyň dolandyryş merkezi bolan Nagoýa şäherinde dowam edýän XX tomusky Aziýa oýunlarynda ilkinji çykyşlaryny geçirdiler. Ýeňil atletikanyň sprint görnüşlerinde Türkmenistana üç sport ussady — Lukman Gurbandurdyýew, Enejan Esedowa we Ýokary sport ussatlygy mekdebiniň häzirki tälimçisi Walentina Meredowa wekilçilik edýär.
100 metr aralyga ilkinji bolup türkmen ýygyndysynyň iň tejribeli türgeni Walentina Meredowa çykdy. Bu onuň Doha-2006 we Inçhon-2014 ýaryşlaryndan soňky üçünji tomusky Aziýa oýunlarydyr. 29-njy sentýabrda 42 ýaşyny doldurjak Meredowa ýeňil atletika 29 ýyl ömrüni bagyşlady. Onuň sport ýolunda iki Olimpiýa oýunlaryna (Pekin-2008 we Pariž-2024), üç tomusky (Helsinki-2005, Osaka-2007, Pekin-2015) we üç gyşky (Moskwa-2006, Walensiýa-2008, Portland-2016) dünýä çempionatlaryna gatnaşmak bar. Mundan başga-da, Walentina üç tomusky (Uhan-2015, Doha-2019, Bangkok-2023) we dört gyşky (Doha-2016, Tähran-2018, Nur-Sultan-2023, Tähran-2024) Aziýa çempionatlarynda, şeýle hem Aşgabatda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda (2017) hem-de Baku (2017) we Konýa (2022) şäherlerinde geçirilen Yslam raýdaşlygy oýunlarynyň ikisinde çykyş etdi.
Mundan başga-da, Meredowa Türkmenistanyň milli rekordlarynyň eýesidir: ýapyk binalarda 60 metr aralykda — 7,44 sekunt, açyk meýdanda 100 metr aralykda — 11,56 sekunt. Soňky rekord 2008-nji ýylyň 7-nji iýunynda Almatyda geçirilen Gusman Kosanowyň ýadygärlik ýaryşynda goýuldy we eýýäm 18 ýyl bäri saklanyp gelýär.
2026-njy ýylyň Aziýa oýunlarynyň çäklerinde Walentina dört saýlama ýaryşynyň birinjisinde çykyş etdi. Bu ýaryşlaryň netijeleri boýunça iň gowy 16 türgen ýarym finala çykýardy. Startda 0,149 sekunt netije görkezip, öňdebaryjy türgenleriň görkezijilerine ýakyn netije gazanan Meredowa öz ýaryşynda 12,19 sekuntlyk netije bilen ýedinji bolup pellehana geldi. Ýarym finala çykmak üçin azyndan 11,89 sekuntlyk netije gerekdi. Netijede Meredowa 28 gatnaşyjynyň arasynda 24-nji orny eýeledi.
Zenanlaryň sprint ýaryşynda altyn medaly Aziýa oýunlarynyň täze rekordyny goýup (11,06 sekunt), Hytaýdan 17 ýaşly Çen Ýuýsze gazandy. Kümüş medal möwsümdäki iň gowy netijesini (11,21 sekunt) görkezen Singapurly Şanti Pereýranyň paýyna düşdi. Bürünç medaly bolsa 11,33 sekuntlyk netije bilen Bahreýnli Edidiong Odiong gazandy.
Erkekleriň 100 metr sprintinde saýlama ýaryşlary alty tapgyrdan ybarat boldy. Her tapgyrdan iň güýçli üç türgen, ýagny jemi 18 türgen göni ýarym finala çykýardy, ýene alty türgen bolsa galan gatnaşyjylaryň arasynda iň gowy wagt görkezijileri boýunça saýlanýardy. Aziýa oýunlarynda ilkinji gezek çykyş edýän 26 ýaşly Lukman Gurbandurdyýew dördünji saýlama ýaryşynda badalga aldy. Start bloklaryndan çykmagyň tizligi boýunça (0,138 sekunt) ol ikinji netijäni görkezdi we Täjigistandan Faworis Muzrapowa bary-ýogy 0,001 sekunt tapawut bilen ýeňildi. Emma pellehana geleninde Lukman 10,80 sekuntlyk netije bilen altynjy boldy. Ol 2026-njy ýylyň 14-nji iýunynda Duşenbede Olimpiýa çempionlary Andreý Abduwaliýewiň we Dilşod Nazarowyň baýraklaryna geçirilen açyk halkara ýaryşynda görkezen şahsy rekordyny (10,77 sekunt) gaýtalap bilmedi. Ýarym finala geçmek üçin zerur bolan netije 10,59 sekunt boldy we Gurbandurdyýew 38 gatnaşyjynyň arasynda 33-nji orny eýeledi. Walentina Meredowa ýaly Lukman hem milli sport kwalifikasiýasyna laýyklykda sport ussadyna dalaşgäriň normatiwi boýunça aralygy geçdi.
2026-njy ýylyň Aziýa oýunlarynyň erkekleriň sprintindäki çempiony Taýlanddan 20 ýaşly Puripol Bunson boldy. Ol finalda 9,90 sekuntlyk ajaýyp netije bilen ýeňiş gazanyp, Aziýa oýunlarynyň rekordyny şol günüň dowamynda ikinji gezek täzeledi. Birnäçe sagat öň ýarym finalda ol 9,91 sekunt netije görkezipdi. Kümüş medaly şahsy rekordyny (10,04 sekunt) goýan Omanyň wekili Ali Al-Baluşa, bürünç medal bolsa şahsy rekordyny — 10,11 sekundy hem täzelän onuň ildeşi Malham Al-Baluşa gowşuryldy.
Türkmenistanly sprinterleriň ýeňil atletika boýunça öňde boljak maksatnamasy entek tamamlanmady: Lukman Gurbandurdyýew 200 metr aralyga, zenanlaryň arasynda bolsa şol aralykda Enejan Esedowa çykyş eder.
Şol bir wagtyň özünde Aziýa oýunlarynyň çäklerinde sportuň beýleki görnüşleri boýunça hem ýaryşlar dowam edýär. Nisio şäheriniň baş sport toplumynda (Nagoýanyň merkezinden takmynan bir sagatlyk ýol) geçirilen boks ýaryşynda Türkmenistana bäş türgen wekilçilik etdi, emma olaryň ählisi çykyşlaryny deslapky tapgyrda tamamlady. Türkmen toparyndan iň soňky bolup ringe aşa agyr agram derejesinde (90 kilogramdan ýokary) çykyş edýän Döwlet Yslamow çykdy. Ol ilkinji duşuşygynda Gyrgyzystandan Myrzakir Koşaliýew bilen göreşip, üç raundyň ählisini geçirdi. Duşuşygyň netijesi boýunça diňe iki gapdal emin — Alžirden we Iordaniýadan bolan eminler — Yslamowyň ýeňşini goldady. Meksikadan, Kanadadan we Bolgariýadan bolan eminler bolsa onuň garşydaşyna ses berdiler we Koşaliýewi 3:2 hasabynda bölünen çözgüt bilen ýeňiji diýip yglan etdiler.
Tokioda Olimpiýa oýunlary üçin gurlan iň döwrebap Suw sport merkezinde geçirilen ýaryşlarda çykyş eden türkmen ýüzüjileri hem Aziýa oýunlaryndaky çykyşlaryny tamamladylar. Ýygyndynyň düzüminde Waleriýa Mirenskaýa, Dawid Akopýan we Alan Muhin çykyş etdi. Ýaryşyň soňky gününde Mirenskaýa (50 metr kebelek usulynda ýüzmek) we Akopýan (50 metr brass usulynda ýüzmek) starta çykdylar. Olaryň ikisi hem öz ýüzüşlerinde 10 gatnaşyjynyň arasynda start sütünindäki reaksiýa wagty boýunça sekizinji netijäni — 0,73 sekundy görkezdi. Soňra Waleriýa garşydaşlaryndan yza galdy we 31,09 sekunt netije bilen onunjy bolup pellehana geldi. Ol umumy hasapda 27 gatnaşyjynyň arasynda 26-njy orny eýeledi.
Akopýan bolsa, tersine, aralyk boýunça yza galan ýeriniň öwezini dolup, öz ýüzüşinde pellehana birinji bolup ýetmegi başardy. Şeýle-de bolsa, onuň görkezen 29,81 sekuntlyk wagty 12 final gatnaşyjylarynyň hataryna girmäge mümkinçilik bermedi. Tälimçi Mark Pilýuginiň şägirdi bolan 19 ýaşly türgen 40 gatnaşyjynyň arasynda 29-njy orny eýeledi.
Eýýäm 27-nji sentýabrda Aziýa oýunlarynda kuraş göreşi boýunça ýaryşlar başlanar. Bu ýaryşlarda Türkmenistana alty türgen wekilçilik eder: zenanlaryň ýaryşynda Humaý Jumadurdyýewa (57 kilograma çenli), şeýle hem Sabina Kadyrowa we Nurana Hezretowa (ikisi hem 78 kilograma çenli) çykyş ederler. Erkekleriň ýaryşynda bolsa düşege Hydyr Muhammedow (66 kilograma çenli), Ylýas Muhammedow (66 kilograma çenli) we Ahmet Çaryýew (81 kilograma çenli) çykar.
Üç ýyl ozal Hytaýyň Hançžou şäherinde geçirilen XIX tomusky Aziýa oýunlarynda türkmen kuraş ussatlary Aýnur Amanowanyň (48 kilograma çenli) we Işanmyrat Ataýewiň (90 kilograma çenli) üstünlikli çykyşlarynyň netijesinde iki bürünç medal gazanypdylar.
