Ýurduň milli baýdagyna bagyşlanyp şanly wakanyň belllenilýän gününde Türkmenistanyň döwlet baýdagy ýurduň iň belent nokady bolan Aýrybaba belentligine galdyryldy.Bu watançylyk çäresiTürkmeniisatanyňTebigaty goramak ministrliginiň Köýtendag döwlet goraghanasynyň işgärleriniň ýardam bermeklerinde Aşgabadyň «Agama» we Balkanabadyň «Mert» alpinistler kluplary tarapyndan guraldy.
Bu belentligiň beýikligi deňiz derejesinden 3 139 metrdir. Köýtendagyň belentiginde dag gerişleriniň ýowuz dünýäsi höküm sürýär. Gar örtügi bu belentliklerde ýarym ýyldan hem gowrak – oktýabr aýyndan maý aýyna çenli saklanýar. Gyş aýlarynda bu belentlige çykmaga töwekgelçilik edýänleri pes temperaturany emele getirýän galyň gar örtügi garşy alýar. Ýylyň bu möwsüminde Aýrybabanyň howa şertleri dünýäniň belentliklerine çykylýän alpinistçilik möwsüminiň gyzgalaňly döwründe gabat gelýän howa bilen meňzeşdir. Şonuň üçin hem däp boýunça Döwlet baýdagynyň gününe bagyşlanyp Aýribaba belentligine çykylmagy türkmen türgenleri üçin gowy hilli ussatlyk mekdebi boldy.
Alpinistler iň belentlige çykmazlaryndan ozal Köýtendagyň 2000 metr beýikliginde düşelge gurnadylar. Olar bu ýerden Baýdak gününiň öň ýanynda belentlige çykmaga ugradylar. Egri belentligi we gür bolmadyk arçalykdan geçenlerinden soňra olar ajaýyp gülli ýere ýetdiler. Bu ýerde adatdan daşary howa şerleri netijesinde uly ýaşly baglar ösüp ýetişipdir.Soňra türgenlere gar örtükleri we dagyň belent gerişleri garaşýardy. Bu ýerde türkmen daglarynyň bezegi bolan türkmen arçasy üçin hem üçin ösüp boý alamaga künçylyk döredýän has ýowuz howa şertleri höküm sürýär.
Galyň gar örtügi sebäpli ugry ölçermek kararyna gelindi. Ýörüşiň ahyrky tapgyry dag gerşiniň belentliginiň demirgazyk-günbatar tarapyndan geçýärdi. Öýleden soň alpinistler bellenilen ýere çykdylar. Bu ýerde milli baýadak dikeldildi. Aýrybaba belentligini şu ýyl Aşgabatdan we Balkanaatdan alpinistleriň 9-sy çykdy. Olar tejribeli türgenler bolup, Týan-Şan, Ararat we Kawkaz ekspedisiýasyna gatnaşyjylardyr. Şeýle hem olaryň arasynda dag belentlikleriniň dünýäsini açan ýaşlar hem bardyr.
Türkmenistanda sagdyn durmuş ýörelgesine ýykgyn edýänleriň sany barha artýar, sportdyr alpinizm hem işjeň ösdürilýär. Geçen ýyl ýer şarynyň iň belent nokady bolan Týan-Şan daglarynyň Han-Teňri belenligine ilkinji sapar çykylmagy bilen dabaralandy. Ony diňe bir biziň aýry-aýry türgenlerimiz amala aşyrman, eýsem ol Týrkimenistanyň topary bolup amala aşyryldy. Bu biziň türgenlerimiziň 2013-nji ýylyň awgustynda 7010 belenlikde, Gyrgyzstanyň, Gazagystanyň we Hytaýyň serhetlerriniň birigýän ýerinde Watanyň baýdagyny dikip, gazanan belent üstünlikleridir.
Ýurtda sportuň bu görnüşi barha giň gerime eýe bolýar. Bir ýyl gowrak mundan ozal hasaba alnan Balkananbadyň «Mert» alpinistler kluby geçen ýyl özüniň döredilmeginiň 20 ýyllygyny bellän Aşgabadyň «Agama» alpinistler klubynyň üstüni ýetirdi. Şeýle hem geçen ýyl Türkmenistanyň Sport baradaky klubynyň ýardam bermeginde gaýa çykmak sporty boýunça ýurduň taryhynda ilkinji gezek Çempionat we Kubolgyny almak boýunça ýaryş geçirildi.
Bu belentligiň beýikligi deňiz derejesinden 3 139 metrdir. Köýtendagyň belentiginde dag gerişleriniň ýowuz dünýäsi höküm sürýär. Gar örtügi bu belentliklerde ýarym ýyldan hem gowrak – oktýabr aýyndan maý aýyna çenli saklanýar. Gyş aýlarynda bu belentlige çykmaga töwekgelçilik edýänleri pes temperaturany emele getirýän galyň gar örtügi garşy alýar. Ýylyň bu möwsüminde Aýrybabanyň howa şertleri dünýäniň belentliklerine çykylýän alpinistçilik möwsüminiň gyzgalaňly döwründe gabat gelýän howa bilen meňzeşdir. Şonuň üçin hem däp boýunça Döwlet baýdagynyň gününe bagyşlanyp Aýribaba belentligine çykylmagy türkmen türgenleri üçin gowy hilli ussatlyk mekdebi boldy.
Alpinistler iň belentlige çykmazlaryndan ozal Köýtendagyň 2000 metr beýikliginde düşelge gurnadylar. Olar bu ýerden Baýdak gününiň öň ýanynda belentlige çykmaga ugradylar. Egri belentligi we gür bolmadyk arçalykdan geçenlerinden soňra olar ajaýyp gülli ýere ýetdiler. Bu ýerde adatdan daşary howa şerleri netijesinde uly ýaşly baglar ösüp ýetişipdir.Soňra türgenlere gar örtükleri we dagyň belent gerişleri garaşýardy. Bu ýerde türkmen daglarynyň bezegi bolan türkmen arçasy üçin hem üçin ösüp boý alamaga künçylyk döredýän has ýowuz howa şertleri höküm sürýär.
Galyň gar örtügi sebäpli ugry ölçermek kararyna gelindi. Ýörüşiň ahyrky tapgyry dag gerşiniň belentliginiň demirgazyk-günbatar tarapyndan geçýärdi. Öýleden soň alpinistler bellenilen ýere çykdylar. Bu ýerde milli baýadak dikeldildi. Aýrybaba belentligini şu ýyl Aşgabatdan we Balkanaatdan alpinistleriň 9-sy çykdy. Olar tejribeli türgenler bolup, Týan-Şan, Ararat we Kawkaz ekspedisiýasyna gatnaşyjylardyr. Şeýle hem olaryň arasynda dag belentlikleriniň dünýäsini açan ýaşlar hem bardyr.
Türkmenistanda sagdyn durmuş ýörelgesine ýykgyn edýänleriň sany barha artýar, sportdyr alpinizm hem işjeň ösdürilýär. Geçen ýyl ýer şarynyň iň belent nokady bolan Týan-Şan daglarynyň Han-Teňri belenligine ilkinji sapar çykylmagy bilen dabaralandy. Ony diňe bir biziň aýry-aýry türgenlerimiz amala aşyrman, eýsem ol Týrkimenistanyň topary bolup amala aşyryldy. Bu biziň türgenlerimiziň 2013-nji ýylyň awgustynda 7010 belenlikde, Gyrgyzstanyň, Gazagystanyň we Hytaýyň serhetlerriniň birigýän ýerinde Watanyň baýdagyny dikip, gazanan belent üstünlikleridir.
Ýurtda sportuň bu görnüşi barha giň gerime eýe bolýar. Bir ýyl gowrak mundan ozal hasaba alnan Balkananbadyň «Mert» alpinistler kluby geçen ýyl özüniň döredilmeginiň 20 ýyllygyny bellän Aşgabadyň «Agama» alpinistler klubynyň üstüni ýetirdi. Şeýle hem geçen ýyl Türkmenistanyň Sport baradaky klubynyň ýardam bermeginde gaýa çykmak sporty boýunça ýurduň taryhynda ilkinji gezek Çempionat we Kubolgyny almak boýunça ýaryş geçirildi.
