Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrligi tarapyndan çap edilýän her çärýekde çykýan “Ekologiýa medeniýeti we daşky gurşawy goramak” ylmy-populýar žurnalynyň nobatdaky sany çap edildi.
Žurnalyň makalalarynyň birnäçesi Hazar deňziniň güni mynasybetli Hazar deňziniň deňiz gurşawyny gorap saklamak boýunça Çarçuwaly konwensiýanyň güýje giren gününe bagyşlanypdyr. Žurnalyň redaksiýasy geçen tomus paslynda Aşgabatda bolup geçen Araly halas ediş halkara gaznasynyň (AHEHG) Durnukly ösüş boýunça döwletara komissiýasynyň (DÖDK) mejlisine hem üns beripdir.
Okyjylar žurnaldan Türkmenistanyň ekologiýa kanunçylygyny kämilleşdirmek we tebigaty goramakda kadalaşdyryjy-hukuk binýady döretmeklige bagyşlanan teswirleri taparlar. Türkmenistanda uglewodorod serişdeleri hakynda, balyk tutmak we suwuň biologik serişdelerini gorap saklamak hakynda, aýratyn goralýan tebigy ýerler hakynda, ösümlik dünýäsi hakynda, haýwanat dünýäsi hakynda, ekologiýa seljermesi hakynda, ýerasty baýlyklar hakynda, tebigaty goramak hakynda Kanunlar, şeýle hem Tokaý Kodeksi kabul edildi. Bu kanunçylyk namalar ekologik ulgamyň we biosferanyň durnuklylygyny üpjün etmegiň esasy hökmünde ösümlik we haýwanat dünýäsiniň, suw biologik serişdeleriniň, tokaýlaryň goralyp saklanmagyna we ýerlikli peýdalanylmagyna gönükdirilendir.
Harytlaryň, önümleriň we hyzmatlaryň milli ekologiki belgisini işläp taýýarlamagyň zerurlygyna aýratyn makalada garalyp geçilýär. Şular ýaly belgiler bütin dünýäde daşky gurşawyň ýagdaýy barada alada edýän sarp edijilere jogap bolup durýar, şeýle hem önüm öndürijileriň önümçilikde ekologiki taýdan howpsuz tehnologiýany ulanmagyna itergi berdi. Ulanylýan belgileriň özünde satyn alyjy üçin goşmaça maglumatlary saklaýar. Meselem, olar önümiň hakykylygyny, onuň halkara standartlaryna laýyk gelýänini we beýleki maglumatlary kesgitläp bilýärler.
Žurnalda Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrliginiň Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli institutynyň Oňurgasyz haýwanlar barlaghanasynyň ylmy işgärleriniň geçiren gözleg işlerine bagyşlanan makala ýerleşdirilipdir. Onda howanyň üýtgemegine çekirtgeleriň uýgunlaşmagyny öwrenmek we bu mör-möjeklere garşy göreşmek hem-de öri meýdanlaryny gorap saklamak boýunça teklipnamalary işläp taýýarlamak barada gürrüň berilýär.
Žurnalyň makalalarynyň biri dünýäniň çölleri we olaryň ekologiki şertlerine berilen syna, şeýle hem goýunlaryň saryja we garaköli görnüşleri hem-de bir örküçli düýeleriň ösdürilip ýetişdirilýän ýeri bolan Garagum çölüniň şertlerinde maldarçylygy ösdürmegiň esasy ugurlaryna bagyşlanandyr.
Makalalaryň indiki ikisi suwda we suwuň töwereginde ýaşaýan guşlara bagyşlanandyr. Bu ýerde gürrüň Hazar döwlet tebigy goraghanasynyň adalarynda höwürtgeleýän çarlaklar, şeýle hem Sarygamyş kölüniň biologik dürlüligi barada gürrüň gidýär. Bu ýerlerde alymlar floranyň we faunanyň ýaramagynyň ýagdaýy barada monitoring geçirýärler.
Türkmenistanyň döwlet lukmançylyk uniwersitetinden awtoryň makalasy owadan suratlar bilen bezelendir. Onuň makalasy Türkmenistanda seýrek duş gelýän saýawanlylar maşgalasyna degişli bolan ösümliklere bagyşlanandyr. Olaryň birnäçe görnüşi dermanlyk häsiýetine eýedir.
Žurnalyň makalalarynyň birnäçesi Hazar deňziniň güni mynasybetli Hazar deňziniň deňiz gurşawyny gorap saklamak boýunça Çarçuwaly konwensiýanyň güýje giren gününe bagyşlanypdyr. Žurnalyň redaksiýasy geçen tomus paslynda Aşgabatda bolup geçen Araly halas ediş halkara gaznasynyň (AHEHG) Durnukly ösüş boýunça döwletara komissiýasynyň (DÖDK) mejlisine hem üns beripdir.
Okyjylar žurnaldan Türkmenistanyň ekologiýa kanunçylygyny kämilleşdirmek we tebigaty goramakda kadalaşdyryjy-hukuk binýady döretmeklige bagyşlanan teswirleri taparlar. Türkmenistanda uglewodorod serişdeleri hakynda, balyk tutmak we suwuň biologik serişdelerini gorap saklamak hakynda, aýratyn goralýan tebigy ýerler hakynda, ösümlik dünýäsi hakynda, haýwanat dünýäsi hakynda, ekologiýa seljermesi hakynda, ýerasty baýlyklar hakynda, tebigaty goramak hakynda Kanunlar, şeýle hem Tokaý Kodeksi kabul edildi. Bu kanunçylyk namalar ekologik ulgamyň we biosferanyň durnuklylygyny üpjün etmegiň esasy hökmünde ösümlik we haýwanat dünýäsiniň, suw biologik serişdeleriniň, tokaýlaryň goralyp saklanmagyna we ýerlikli peýdalanylmagyna gönükdirilendir.
Harytlaryň, önümleriň we hyzmatlaryň milli ekologiki belgisini işläp taýýarlamagyň zerurlygyna aýratyn makalada garalyp geçilýär. Şular ýaly belgiler bütin dünýäde daşky gurşawyň ýagdaýy barada alada edýän sarp edijilere jogap bolup durýar, şeýle hem önüm öndürijileriň önümçilikde ekologiki taýdan howpsuz tehnologiýany ulanmagyna itergi berdi. Ulanylýan belgileriň özünde satyn alyjy üçin goşmaça maglumatlary saklaýar. Meselem, olar önümiň hakykylygyny, onuň halkara standartlaryna laýyk gelýänini we beýleki maglumatlary kesgitläp bilýärler.
Žurnalda Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrliginiň Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli institutynyň Oňurgasyz haýwanlar barlaghanasynyň ylmy işgärleriniň geçiren gözleg işlerine bagyşlanan makala ýerleşdirilipdir. Onda howanyň üýtgemegine çekirtgeleriň uýgunlaşmagyny öwrenmek we bu mör-möjeklere garşy göreşmek hem-de öri meýdanlaryny gorap saklamak boýunça teklipnamalary işläp taýýarlamak barada gürrüň berilýär.
Žurnalyň makalalarynyň biri dünýäniň çölleri we olaryň ekologiki şertlerine berilen syna, şeýle hem goýunlaryň saryja we garaköli görnüşleri hem-de bir örküçli düýeleriň ösdürilip ýetişdirilýän ýeri bolan Garagum çölüniň şertlerinde maldarçylygy ösdürmegiň esasy ugurlaryna bagyşlanandyr.
Makalalaryň indiki ikisi suwda we suwuň töwereginde ýaşaýan guşlara bagyşlanandyr. Bu ýerde gürrüň Hazar döwlet tebigy goraghanasynyň adalarynda höwürtgeleýän çarlaklar, şeýle hem Sarygamyş kölüniň biologik dürlüligi barada gürrüň gidýär. Bu ýerlerde alymlar floranyň we faunanyň ýaramagynyň ýagdaýy barada monitoring geçirýärler.
Türkmenistanyň döwlet lukmançylyk uniwersitetinden awtoryň makalasy owadan suratlar bilen bezelendir. Onuň makalasy Türkmenistanda seýrek duş gelýän saýawanlylar maşgalasyna degişli bolan ösümliklere bagyşlanandyr. Olaryň birnäçe görnüşi dermanlyk häsiýetine eýedir.
