Şu gün Da­şo­gu­zyň Nur­mu­ham­met An­da­lyp adyn­da­ky döw­let saz­ly dra­ma teat­ryn­da ýur­du­my­zyň des­san­çy bag­şy­la­ry­nyň «Dün­ýä­de ýaň­lan­ýar ajap des­sa­nym, toý tut­ýar Ga­raş­syz Türk­me­nis­ta­nym» at­ly fes­ti­wa­ly­nyň açy­lyş da­ba­ra­sy ge­çi­ril­di. Oňa Di­ýa­ry­my­zyň äh­li se­bit­le­rin­den me­de­ni­ýet ul­ga­my­nyň, ÝU­NES­KO-nyň iş­le­ri ba­ra­da Türk­me­nis­ta­nyň mil­li to­pa­ry­nyň ýol­baş­çy­la­ry we iş­gär­le­ri, des­san­çy bag­şy­lar, sun­ga­ty öw­re­ni­ji­ler, köp­çü­lik­le­ýin ha­bar be­riş se­riş­de­le­ri­niň we­kil­le­ri gat­naş­dy­lar.

Des­san­lar hal­kyň dur­mu­şy­ny, gah­ry­man­çy­lyk­ly ýo­lu­ny, ar­zuw­la­ry­ny, ta­ry­hy wa­ka­la­ry be­ýan ed­ýän uly göw­rüm­li halk dö­re­di­ji­lik eser­le­ri­dir. Olar di­ňe bir ede­bi mi­ras däl, eý­sem, des­san­çy bag­şy­la­r arkaly hal­kyň mil­li ru­hy, aň-dü­şün­je­si­, wa­tan­çy­lyk duý­gu­la­ry­ ne­sil­den-nes­le ýe­tir­ilýän öz­bo­luş­ly mil­li gym­mat­lyk­dyr. Hä­zir­ki dö­wür­de mil­li mi­ra­sy­my­za buý­san­jy, gy­zyk­lan­ma­la­ry art­dyr­ma­gyň mö­hüm we­zi­pe­si hök­mün­de des­san­la­ry öw­ren­mek, go­rap sak­la­mak we dün­ýä­de wa­gyz et­mek me­se­le­si­ne uly äh­mi­ýet be­ril­ýär. Şu ge­zek­ki fes­ti­wa­lyň ýur­du­my­zyň de­mir­ga­zyk se­bi­tin­de — bag­şy­çy­lyk sun­ga­ty­nyň ösen kün­je­gin­de ge­çi­ril­me­gi hem mu­ny do­ly tas­syk­la­ýar.

Fes­ti­wa­lyň me­de­ni mak­sat­na­ma­sy çä­re­le­re baý­dy­gy bi­len ta­pa­wut­lan­ýar. Açy­lyş da­ba­ra­sy­nyň öňü­sy­ra­syn­da oňa gat­na­şy­jy­lar mil­li mi­ra­sy­myz, hu­su­san-da, bag­şy­çy­lyk ýo­lu­nyň ta­ry­hy­na we hä­zir­ki dö­wür­de my­na­syp ös­dü­ri­li­şi­ne ba­gyş­la­nan ser­gi bi­len ta­nyş­dy­lar. On­da Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň, hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň mil­li me­de­ni­ýe­ti­mi­zi dün­ýä­de wa­gyz et­mek­de gym­mat­ly gol­lan­ma­la­ra öw­rü­len eser­le­ri­ne hem aý­ra­tyn orun be­ril­di.

Açy­lyş da­ba­ra­syn­da çy­kyş eden­ler tä­ze ta­ry­hy dö­wür­de Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň we döw­let Baş­tu­ta­ny­my­zyň ta­gal­la­la­ry ne­ti­je­sin­de mil­li me­de­ni­ýe­ti­mi­zi dün­ýä­de wa­gyz et­mek, onuň köp san­ly gym­mat­lyk­la­ry­ny adam­za­dyň me­de­ni mi­ra­sy­nyň ha­zy­na­sy­na goş­mak bi­len bag­ly dur­mu­şa ge­çi­ril­ýän giň ge­rim­li iş­ler ba­ra­da du­rup geç­di­ler. Şun­da halk aý­dym­la­ry­nyň, şol san­da des­san­la­ryň ýaş ne­sil­le­ri mil­li ruh­da ter­bi­ýe­le­mek­dä­ki äh­mi­ýe­ti­ne üns çe­kil­di. Nyg­ta­ly­şy ýa­ly, hal­ky­myz “Gor­kut ata”, “Gö­rog­ly”, “Şa­se­nem-Ga­ryp”, “Leý­li-Mej­nun”, “Ýu­sup-Ah­met” ýa­ly des­san­lar ar­ka­ly Wa­ta­na we­pa­ly­lyk, gah­ry­man­çy­lyk, dost­luk, mert­lik, yn­san­per­wer­lik hä­si­ýet­le­ri­ni ne­sil­le­riň kal­by­na gu­ýup­dyr­lar. Goş­gy bi­len kys­sa­nyň saz­la­şyk­ly ut­gaş­ma­sy türk­men des­san­la­ry­nyň öz­bo­luş­ly aý­ra­tyn­ly­gy­dyr. Bag­şy­la­ryň oňa saz go­şup, tä­sir­li dil­de be­ýan et­mek ýo­lu­ny dö­ret­mek­le­ri bu mi­ra­syň mil­li me­de­ni­ýet­de ebe­di gym­mat­ly­ga öw­rül­me­gi­ne şert dö­re­dip­dir.

Türk­me­nis­tan 2011-nji ýyl­da BMG-niň Bi­lim, ylym we me­de­ni­ýet me­se­le­le­ri bo­ýun­ça gu­ra­ma­sy­nyň (ÝU­NES­KO) Mad­dy däl me­de­ni mi­ra­sy go­ra­mak ha­kyn­da Kon­wen­si­ýa­sy­na go­şul­dy. Şon­dan bä­ri ýur­dumyz onuň düz­gün­le­ri­ni ýe­ri­ne ýe­tir­mek, mil­li gym­mat­lyk­la­ry­my­zy gu­ra­ma­nyň ab­raý­ly sa­na­wy­na gi­riz­mek bo­ýun­ça hal­ka­ra ta­gal­la­la­ra iş­jeň gat­naş­ýar. 2015-nji ýyl­da Türk­me­nis­ta­nyň hö­dür­na­ma­sy bo­ýun­ça «Gö­rog­ly» des­san­çy­lyk sun­ga­ty ÝU­NES­KO-nyň Adam­za­dyň mad­dy däl me­de­ni mi­ra­sy­nyň sa­na­wy­na gi­ri­zil­di. 2017-nji ýyl­da «Küşt­dep­di» aý­dym we tans des­su­ry­nyň, 2021-nji ýyl­da du­tar ýa­sa­mak se­net­çi­ligi­niň, du­tar­da saz çal­mak we bag­şy­çy­lyk sun­ga­ty­nyň bu ab­raý­ly sa­na­wa gi­ri­zil­me­gi hal­ky­my­zyň asyr­la­ryň do­wa­myn­da ke­ma­la ge­ti­ren bag­şy­çy­lyk sun­ga­ty­nyň we des­san aýt­mak däp­le­ri­niň hal­ka­ra de­re­je­de yk­rar edil­ýän­di­gi­ni, ola­ryň umu­ma­dam­zat me­de­ni­ýe­tin­de aý­ra­tyn orun eýe­le­ýän­di­gi­ni gör­ke­zen mö­hüm wa­ka­lar bol­dy.

Bag­şy­çy­lyk, des­san­çy­lyk däp­le­ri­niň ne­sil­den-nes­le ge­çi­ril­me­gi ug­run­da yzy­gi­der­li iş­ler al­nyp ba­ryl­ýar. Şun­da ýur­du­my­zyň äh­li kün­jek­le­rin­de gur­lan döw­re­bap me­de­ni mer­kez­ler, olar­da dö­re­di­len yg­ty­bar­ly mad­dy-en­jam­la­ýyn bin­ýat ýaş ze­hin­le­riň ýü­ze çy­ka­ryl­ma­gy we kä­mil­leş­me­gi üçin uly äh­mi­ýe­te eýe­dir. Her ýyl­da ge­çi­ril­ýän dö­re­di­ji­lik bäs­le­şik­le­ri ýaş­la­ryň hal­ky­my­zyň ba­ha­sy­na ýe­tip bol­ma­jak ru­hy ha­zy­na­sy­na, baý aý­dym-saz me­de­ni­ýe­ti­mi­ze gy­zyk­lan­ma­la­ry­ny art­dyr­ma­ga şert dö­red­ýär.

...Da­ba­ra­da çy­kyş eden­ler Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň «Ile döw­let ge­ler bol­sa...», «Pa­ra­hat­çy­lyk sa­zy, dost­luk, do­gan­lyk sa­zy», «Me­de­ni­ýet hal­kyň kal­by­dyr», «Türk­men me­de­ni­ýe­ti» ýa­ly ki­tap­la­ry­nyň äh­mi­ýe­ti ba­ra­da-da gi­ňiş­le­ýin du­rup geç­di­ler. Da­ba­ra Di­ýa­ry­my­zyň we­la­ýat­la­ry­nyň des­san­çy bag­şy­la­ry­nyň kon­ser­ti bi­len ut­ga­şyk­ly­lyk­da do­wam et­di. Bu, öz ge­ze­gin­de, ýur­du­my­zyň her se­bi­ti­ne mah­sus des­san­çy­lyk däp­le­ri bi­len ýa­kyn­dan ta­nyş­ma­ga müm­kin­çi­lik dö­ret­di. Ola­ryň bi­le­lik­de ýe­ri­ne ýe­ti­ren, bag­ty­ýar­lyk döw­rü­mi­zi wasp ed­ýän joş­gun­ly aý­dy­my gat­na­şy­jy­la­ryň do­wam­ly el çar­pyş­ma­la­ry­na my­na­syp bol­dy.

Gü­nüň ikin­ji ýa­ry­myn­da Şa­bat et­ra­by­nyň Di­le­war ge­ňeş­li­gi­niň Al­tyn ýol oba me­de­ni­ýet öýün­de «Des­san­çy bag­şy­lar jo­şa ge­len­de» at­ly yl­my-ama­ly mas­la­hat ge­çi­ril­di. On­da bag­şy­çy­lyk we des­san­çy­lyk sun­ga­ty­nyň ösü­şi, hä­zir­ki za­man usul­lar bi­len baý­laş­dy­ry­ly­şy ba­ra­da­ky çy­kyş­lar diň­le­nil­di. Nyg­ta­ly­şy ýa­ly, bag­şy­lar söz bi­len sa­zyň saz­la­şy­gy ar­ka­ly hal­kyň kal­by­na ýol aç­ýan us­sat­lar­dyr. Dö­wür­le­riň üýt­ge­me­gi­ne, ul­gam­la­ryň tä­ze­le­nil­me­gi­ne, ga­ra­ýyş­la­ryň öz­ger­me­gi­ne ga­ra­maz­dan, bag­şy­lar, bag­şy­çy­lyk sun­ga­ty, du­tar­dyr gy­jak türk­men hal­ky­nyň dur­mu­şyn­da, şat we gaý­gy­ly gü­nün­de üýt­gew­siz orun alyp ge­len gym­mat­ly mi­ra­sy­myz­dyr. Bag­şy­çy­lyk, edil ene di­li­miz ýa­ly, hal­ky­my­zyň ta­ry­hy dur­mu­şy­ny şöh­le­len­dir­ýän ga­dy­my sun­gat­la­ryň bi­ri­dir. Mä­lim bol­şy ýa­ly, türk­men­ler öz­bo­luş­ly me­de­ni­ýe­ti, ba­ha­sy­na ýe­tip bol­ma­jak me­de­ni mi­ra­sy, mil­li we ru­hy gym­mat­lyk­la­ry dö­re­den, aja­ýyp däp-des­sur­la­ry bi­len dün­ýä­de giň­den ta­nal­ýan dö­re­di­ji halk­dyr.

Mas­la­hat­da des­san­çy­lyk ýo­lu­nyň us­sat ha­ly­pa­la­ry, türk­men des­san­la­ry­nyň ki­no sun­ga­tyn­da­ky or­ny, ola­ryň aý­dy­lyş usul­la­ry ba­ra­da gi­ňiş­le­ýin gür­rüň edil­di. Şeý­le-de us­sat des­san­çy bag­şy­lar halk des­san­la­ryn­dan par­ça­la­ry ýe­ri­ne ýe­tir­di­ler.

Fes­ti­wa­lyň bi­rin­ji gü­nü­niň çäk­le­rin­de oňa gat­na­şy­jy­lar Da­şo­guz we­la­ýa­ty­nyň Ta­ry­hy we ül­kä­ni öw­re­niş mu­ze­ýi­ne ba­ryp gör­dü­ler. Ýur­du­my­zyň de­mir­ga­zyk se­bi­ti­niň baý ta­ry­hy­na, mad­dy we me­de­ni mi­ra­sy­nyň aý­ra­tyn­lyk­la­ry­na de­giş­li gym­mat­lyk­lar gat­na­şy­jy­lar­da uly gy­zyk­lan­ma dö­ret­di. Ag­şam fes­ti­wa­la gat­na­şy­jy­lar Nur­mu­ham­met An­da­lyp adyn­da­ky döw­let saz­ly dra­ma teat­ry­nyň dö­re­di­ji­lik to­pa­ry ta­ra­pyn­dan sah­na­laş­dy­ry­lan «Go­ly saz­ly, ti­li söz­li Gö­rog­ly» at­ly sah­na oý­nu­na to­ma­şa et­di­ler.

Me­de­ni çä­rä­niň ikin­ji gü­nün­de oňa gat­na­şy­jy­lar se­bi­tiň bag­şy­çy­lyk sun­ga­ty­na de­giş­li ta­ry­hy ýer­le­ri­ne ba­ryp gö­rer­ler. Şo­la­ryň ha­ta­ryn­da halk dö­re­di­ji­li­gin­de köp ýat­la­nyl­ýan Aşyk Aý­dyň pi­riň ýa­dy­gär­li­gi, Da­şo­guz şä­he­rin­dä­ki Bag­şy­lar mu­ze­ýi hem bar. 1992-nji ýyl­da dö­re­di­len mu­ze­ýiň gaz­na­syn­da aý­dym-saz sun­ga­ty­na de­giş­li köp san­ly gym­mat­lyk­lar, ede­bi­ýat­lar sak­lan­ýar. Ýur­du­my­zyň des­san­çy bag­şy­la­ry­nyň gat­naş­ma­gyn­da ge­çi­ril­jek «Bag­şy des­san aý­dan­da» at­ly kon­sert ga­dy­my mi­ra­sy­my­zyň kö­pu­gur­ly aý­dy­lyş aý­ra­tyn­lyk­la­ry bi­len ta­nyş­ma­ga müm­kin­çi­lik be­rer.

Fes­ti­wa­lyň çäk­le­rin­de ha­ly­pa des­san­çy­la­ryň ýaş bag­şy-sa­zan­da­lar bi­len us­sat­lyk sa­pak­la­ry­nyň, mil­li bag­şy­çy­lyk we des­san­çy­lyk sun­ga­tyn­da yz go­ýan şah­sy­ýet­le­riň dö­re­di­ji­li­gi­ne ba­gyş­la­nan du­şu­şy­gyň gu­ral­ma­gy me­ýil­leş­di­ril­ýär. Fes­ti­wa­lyň jem­leý­ji gü­nün­de oňa gat­na­şy­jy­la­ra dip­lom we ýa­dy­gär­lik sow­gat­la­ry da­ba­ra­ly ýag­daý­da gow­şu­ry­lar. Umu­man, bu fes­ti­wal mil­li me­de­ni­ýe­ti­mi­ziň des­san­çy­lyk däp­le­ri­ni çuň­ňur öw­ren­mek­de we wa­gyz et­mek­de äh­mi­ýet­li çä­rä öw­rü­ler.