Dünýä energetika pudagynda düýpli özgertmeleriň bolup geçýän häzirki döwründe sebitara hyzmatdaşlyk energetika howpsuzlygyny üpjün etmegiň, durnukly ykdysady ösüşi ilerletmegiň we uzak möhletleýin maýa goýumlaryny höweslendirmegiň esasy şertleriniň birine öwrülýär. Ýewraziýa giňişliginde döwletler hem-de energetika pudagynyň wekilleri strategik hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga, bilelikdäki infrastruktura taslamalaryny durmuşa geçirmäge we özara ylalaşylan ösüş çemeleşmelerini ilerletmäge aýratyn ähmiýet berýärler. Bu bolsa diňe bir milli ykdysadyýetleriň däl, eýsem tutuş sebitiň hem durnukly ösüşi üçin ygtybarly binýady emele getirýär.
Tebigy gazyň dünýäde iň iri gorlaryna eýe bolan döwletleriň biri hökmünde, şeýle hem halkara energetika giňişliginde ygtybarly hyzmatdaş hökmünde ykrar edilen Türkmenistan sebit we halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge gönükdirilen öňdengörüjilikli hem-de konstruktiw syýasaty yzygiderli durmuşa geçirýär. Özara hormat goýmak, hoşniýetli goňşuçylyk we deňhukukly, özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýan bu syýasat goňşy döwletler we halkara hyzmatdaşlar bilen netijeli dialogy giňeltmäge, sebit durnuklylygyny, durnukly ösüşi we ählumumy energetika howpsuzlygyny pugtalandyrmaga gönükdirilendir.
Häzirki wagtda Hazar sebiti dünýäniň iň işjeň ösüşe eýe bolan halkara energetika hyzmatdaşlygynyň merkezleriniň biri hökmünde çykyş edýär. Uglewodorod serişdeleriniň baý gorlary, ulag-aragatnaşyk geçelgeleriniň yzygiderli ösdürilmegi hem-de halkara maýa goýumlarynyň artmagy Hazarýaka döwletleriniň arasynda hyzmatdaşlygy täze derejä çykarmak üçin amatly şertleri döredýär. Şunuň bilen baglylykda Türkmenistan sebitara dialogy pugtalandyrmaga, tehnologik hyzmatdaşlygy ösdürmäge, döwrebap infrastruktura taslamalaryny durmuşa geçirmäge we maýa goýumlaryny çekmäge gönükdirilen başlangyçlary öňe sürmegini dowam etdirýär.
Türkmenistanyň hem-de Azerbaýjan Respublikasynyň arasyndaky gatnaşyklarda gazanylan soňky netijeler hem hut şu strategik çemeleşmäniň aýdyň mysaly bolup hyzmat edýär. Azerbaýjan Respublikasynyň Ykdysadyýet ministri Mikayyl Jabbarowyň Türkmenistana amala aşyran sapary hem-de ýurdumyzyň döwlet edaralarynyň ýolbaşçylary, şeýle hem Azerbaýjan Respublikasynyň Döwlet nebit kompaniýasynyň (SOCAR) ýolbaşçylary bilen geçiren duşuşyklary iki ýurduň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmäge berk ygrarlydygyny nobatdaky gezek tassyklady.
Türkmenistan bilen Azerbaýjany köp sanly umumy strategik maksatlar birleşdirýär. Iki döwlet hem uglewodorod serişdelerini özleşdirmekde, deňizdäki nebitgaz taslamalaryny durmuşa geçirmekde, turbageçiriji infrastrukturasyny ösdürmekde hem-de halkara energetika hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmakda baý tejribe toplady. Hazar deňziniň goňşy döwletleri hökmünde olar geologiýa-gözleg işlerinde, deňizdäki ýataklary özleşdirmekde, ulag-logistika ulgamlaryny ösdürmekde, sanly tehnologiýalary ornaşdyrmakda, daşky gurşawy goramak boýunça başlangyçlarda we durnukly energetika çözgütlerini ilerletmekde täze hyzmatdaşlyk mümkinçiliklerini yzygiderli öwrenýärler.
Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagy has giň sebit integrasiýasynyň aýdyň beýanydyr. Merkezi Aziýa we Hazar sebitinde döwletler döwrebap infrastruktura taslamalaryny durmuşa geçirmek, söwda-ykdysady gatnaşyklary giňeltmek, ulag baglanyşyklaryny ösdürmek hem-de ykdysady hyzmatdaşlygy diwersifikasiýalaşdyrmak ugrunda netijeli hyzmatdaşlyk edýärler. Şeýle şertlerde energetika pudagy sebitara integrasiýanyň esasy hereketlendiriji güýçleriniň biri bolmagynda galýar.
Türkmenistanyň halkara hyzmatdaşlygy diňe bir Hazar sebiti bilen çäklenmeýär. Hytaý Halk Respublikasy bilen ýola goýlan uzak möhletleýin strategik hyzmatdaşlyk dünýäniň iň iri tebigy gaz eksport ugurlarynyň biriniň üstünlikli işlemegini üpjün edýär. Şol bir wagtyň özünde Malaýziýanyň «PETRONAS» kompaniýasy bilen köp ýyllaryň dowamynda alnyp barylýan hyzmatdaşlyk deňizdäki energetika taslamalarynda daşary ýurt maýa goýumlarynyň, öňdebaryjy tehnologiýalaryň hem-de milli hünärmenleri taýýarlamak ulgamynyň netijeliligini aýdyň görkezýär.
Sebitara hyzmatdaşlygyň ösdürilmeginde Merkezi we Günorta Aziýany baglanyşdyrýan iri infrastruktura taslamalary hem möhüm orun eýeleýär. Şolaryň hatarynda Türkmenistan–Owganystan–Pakistan–Hindistan (TOPH) gaz geçirijisi aýratyn ähmiýete eýedir. Bu taslama energetikanyň ykdysady ösüşi üpjün etmekde, täze iş orunlaryny döretmekde, sebitara baglanyşyklary pugtalandyrmakda we uzak möhletleýin serhetüsti hyzmatdaşlygy ösdürmekde möhüm hereketlendiriji güýç bolup biljekdigini aýdyň görkezýär.
Infrastrukturanyň yzygiderli ösdürilmegi bilen bir hatarda, häzirki zaman energetika hyzmatdaşlygynyň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde tehnologik täzelikler hem-de sanly özgertmeler aýratyn ähmiýete eýe bolýar. Sanly tehnologiýalaryň giňden ornaşdyrylmagy, emeli aňyň mümkinçiliklerinden netijeli peýdalanylmagy, metanyň zyňyndylaryny azaltmak, daşky gurşawy goramak, önümçilik netijeliligini ýokarlandyrmak we energiýa serişdelerinden tygşytly peýdalanmak halkara hyzmatdaşlygyny täze mazmun bilen baýlaşdyrýar. Türkmenistan hem energetika pudagyna öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmaga, önümçilik dolandyryşyny kämilleşdirmäge we dünýäniň öňdebaryjy tejribesini giňden ornaşdyrmaga aýratyn ähmiýet berýär.
Sebit hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlarynyň ýene biri maýa goýum işjeňligidir. Halkara maliýe institutlary, tehnologiýa üpjün edijileri, inženerçilik kompaniýalary we hyzmat ediji guramalar durnukly, açyk hem-de öňünden çaklap bolýan maýa goýum gurşawyna aýratyn ähmiýet berýärler. Türkmenistanyň halkara ykdysady hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürmäge gönükdirilen döwlet syýasaty, baý tebigy serişdeleri hem-de amatly geografik ýerleşişi bilen utgaşyp, uglewodorod serişdelerini özleşdirmek, gaz gaýtadan işlemek, gazhimiýa senagatyny ösdürmek, energetika infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmak hem-de energetika hyzmatlary ulgamyny giňeltmek boýunça iri taslamalara maýa goýmak üçin amatly mümkinçilikleri döredýär.
Halkara maýa goýujylar üçin sebit hyzmatdaşlygynyň pugtalandyrylmagy maýa goýum töwekgelçilikleriniň peselmegini, bazarlara elýeterliligiň giňelmegini, ulag-logistika ulgamlarynyň netijeliliginiň ýokarlanmagyny hem-de energetika pudagynyň ähli ugurlarynda uzak möhletleýin taslamalary durmuşa geçirmek üçin has amatly şertleriň döredilmegini aňladýar.
Halkara hyzmatdaşlygynyň gerimi giňeldigiçe, açyk we netijeli dialogyň ähmiýeti has-da artýar. Ýokary derejeli halkara forumlar döwlet edaralarynyň, milli nebitgaz kompaniýalarynyň, halkara energetika korporasiýalarynyň, maýa goýujylaryň, maliýe institutlarynyň, inženerçilik guramalarynyň hem-de öňdebaryjy tehnologiýa kompaniýalarynyň arasynda tejribe alyşmak, täze taslamalary ara alyp maslahatlaşmak we uzak möhletleýin strategik hyzmatdaşlygy ýola goýmak üçin möhüm meýdança bolup hyzmat edýär.
Hut şu nukdaýnazardan, 2026-njy ýylyň 21–23-nji oktýabrynda Aşgabat şäherinde «Energiýa. Hyzmatdaşlyk. Ösüş.» diýen şygar astynda geçiriljek «Türkmenistanyň nebiti we gazy —2026» atly XXXI Halkara maslahatyna we sergisine taýýarlyk işleri ýokary depginde dowam etdirilýär.
Otuz ýyldan gowrak wagtyň dowamynda «OGT» Türkmenistanyň energetika pudagynda halkara dialogy ösdürýän iň abraýly meýdança hökmünde ykrar edildi. Her ýyl geçirilýän bu halkara forum ministrleri, döwlet edaralarynyň ýolbaşçylaryny, milli we halkara energetika kompaniýalarynyň ýokary derejeli ýolbaşçylaryny, maýa goýujylary, halkara maliýe institutlarynyň wekillerini, inženerçilik guramalaryny, tehnologiýa üpjün edijilerini hem-de dünýäniň öňdebaryjy pudak bilermenlerini bir ýere jemleýär.
«OGT 2026»-nyň maksatnamasy dünýä energetikasynyň häzirki ösüş meýillerini özünde jemläp, maýa goýum hyzmatdaşlygy, energetika howpsuzlygy, deňiz ýataklaryny özleşdirmek, sanly özgertmeler, tehnologik innowasiýalar, metanyň zyňyndylaryny azaltmak, durnukly ösüş, gaz gaýtadan işlemek, gazhimiýa senagaty we halkara hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de pugtalandyrmak meselelerine bagyşlanar.
Maslahatyň dowamynda «Galkynyş» gaz känini mundan beýläk-de ösdürmek, Hazar deňziniň türkmen bölegindäki taslamalar, gaz gaýtadan işleýän we gazhimiýa önümçiliklerini giňeltmek, şeýle hem energetika infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmak bilen baglanyşykly maýa goýum mümkinçiliklerine aýratyn üns berler.
«OGT 2026»-nyň möhüm aýratynlyklarynyň biri hem Hazar sebitiniň we Merkezi Aziýanyň döwletleriniň arasynda sebitara dialogy has-da ösdürmekden ybarat bolar. Milli nebitgaz kompaniýalarynyň, halkara operatorlaryň, döwlet edaralarynyň hem-de dostlukly döwletleriň wekiliýetleriniň gatnaşmagy strategik hyzmatdaşlygyň giňeldilmegine we energetika ulgamynda amaly hyzmatdaşlygyň täze ugurlarynyň ösdürilmegine ýardam eder.
«OGT 2026»-a bolan halkara gyzyklanma yzygiderli artýar. Häzirki güne çenli 20-den gowrak ýurtdan 100-den hem köp halkara wekil öz gatnaşygyny tassyklady, şol bir wagtyň özünde maslahat üçin gatnaşyjylary hasaba almak işi dowam etdirilýär.
Sebit energetika hyzmatdaşlygynyň yzygiderli ösdürilmegi durnukly ösüşiň özara ynam, açyk dialog we umumy maksatlara ygrarlylyk esasynda gazanylýandygyny aýdyň görkezýär. Türkmenistan goňşy döwletler we halkara hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklaryny has-da giňeldip, ygtybarly we jogapkär energetika hyzmatdaşydygy baradaky abraýyny pugtalandyrýar hem-de sebit abadançylygyna we ählumumy energetika howpsuzlygynyň üpjün edilmegine möhüm goşant goşmagyny dowam etdirýär.
«OGT 2026»-nyň geçiriljek günleri golaýlaşdygyça, Aşgabat şäheri dünýä energetika jemgyýetçiliginiň nobatdaky duşuşyk mekanyna öwrüler. Bu halkara forum strategik dialogy ösdürmek, maýa goýum hyzmatdaşlygyny giňeltmek, öňdebaryjy tehnologiýalar boýunça tejribe alyşmak we durnukly ösüşe hyzmat edýän täze uzak möhletleýin hyzmatdaşlyklary ýola goýmak üçin möhüm mümkinçilikleri döreder.
«Türkmenistanyň nebiti we gazy —2026» («OGT 2026») atly XXXI Halkara maslahat we sergi barada, wekilleri hasaba almak hem-de sergä gatnaşmak boýunça giňişleýin maglumatlary www.ogt-turkmenistan.com resmi internet saýtyndan ýa-da info@ogt-turkmenistan.com elektron salgysy arkaly alyp bilersiňiz.
