Halkara ylmy dialogy berkitmek we innowasion tehnologiýalary öwrenmek 2026-njy ýylyň 14-nji awgustynda tamamlanan türkmen hünärmenleriniň Germaniýanyň Klaustal tehnologiýa uniwersitetindäki (TU Clausthal, Germaniýa) üç hepdelik tejribeliginiň esasy netijeleri boldy.
Çäre Ýewropa Bileleşigi we Germaniýanyň Federal Daşary işler ministrligi tarapyndan bilelikde maliýeleşdirilýän hem-de Germaniýanyň Halkara hyzmatdaşlyk boýunça jemgyýeti (GIZ) tarapyndan durmuşa geçirilýän «Ýewropa Bileleşigi (ÝB) Türkmenistanyň ýaşyl ösüşi üçin: 2024 – 2029-njy ýyllar üçin syýasy dialog we howanyň üýtgemegi boýunça hereketler» taslamasynyň çäklerinde guraldy.
Wekiliýetiň düzümine Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň, Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň hem-de Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň mugallymlary we ylmy işgärleri, şeýle hem «Türkmengaz» döwlet konserniniň Ylmy-barlag tebigy gaz institutynyň wekilleri girdiler.
Maksatnama esasy ugurlar boýunça ýaşyl tehnologiýalaryň we emeli aňyň (AI) amaly taýdan ulanylyşyna gönükdirildi:
– metan zyňyndylaryny azaltmak: emeli aň we «COMSOL Multiphysics®» maksatnamasy arkaly guýularyň bitewiligini, syzmalar barada duýduryşy hemde gaz buludynyň sanly nusgalaryny derňemek;
– korroziýa garşy göreş: poslamanyň görnüşlerine we enjamlary goramagyň häzirki zaman usullaryna baha bermek;
– häzirki zaman sementleme tehnologiýalary we usullary: howa köpürjiklerini ýok etmek we has berk, uzak möhletli baglanyş döretmek üçin ýokary basyşly arassalaýjy gurallar we ösen garyşdyryjy ulgamlar;
– gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri: emeli aňyň mümkinçiliklerinden peýdalanyp hem-de ulanyp, gün energiýasynyň öndürilişiniň nusgasyny döretmek we çaklamak;
Halkara ylmy-barlag tejribeligine gatnaşýan wekiliýet «Landwind-Gruppe» (Gevensleben, Helmstedt ş.), Buraw işleri simulýasiýa merkezinde (Selle ş.), «CUTEC» daşky gurşaw tehnologiýalary ylmy-barlag merkezinde (Klaustaýl ş.), «Harbour Energy» (Barnsorf ş.) atly meşhur kompaniýalarda we ylmy-barlag merkezlerinde önümçilik saparlarynda boldular.
Bu akademiki alyş-çalyşyň ähmiýetini nygtap, GIZ maksatnamasynyň direktory doktor Karolina Milow:
– Klaustal tehnologiýa uniwersiteti ýaly öňdebaryjy Ýewropa ylmy merkezleri bilen hyzmatdaşlyk howanyň üýtgemegine garşy bilelikdäki çäreleri durmuşa geçirmek üçin täze mümkinçilikleri açýar. Sanly nusgalary we emeli aň tehnologiýalaryny ulanmak boýunça amaly başarnyklaryň paýlaşylmagy türkmen hünärmenlerine ekologiýa gönükdirilen öňdebaryjy çözgütleri ýerinde netijeli durmuşa geçirmäge mümkinçilik berer. Bu bolsa uglerod yzyny azaltmaga we sebitde durnukly energetika geljegini üpjün etmäge uly goşant goşar – diýip, belledi.
Gazanylan Ýewropa tejribesi, täze özleşdirilen usullar bilen birlikde, gatnaşyjylara özleriniň Türkmenistanda dowam edýän amaly, önümçilik we ylmy barlag işlerinde uly goldaw bolup hyzmat eder. Bu ylmy önümçilik sapary milli ylmy kuwwaty pugtalandyrmakda Türkmenistanyň we Ýewropa Bileleşiginiň howanyň üýtgemegine garşy çäreleri durmuşa geçirmekdäki umumy maksatlaryny öňe ilerletmekde möhüm amaly ädim bolup hyzmat eder.
