Türkmen türgenleri Ýaponiýanyň Aýti prefekturasynyň merkezi Nagoýa şäherinde başlanan XX tomusky Aziýa oýunlarynda çykyş etmäge başladylar. Dünýäniň dürli künjeklerinden, şol sanda Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň hem janköýerleri indi iki hepde bäri her dört ýylda bir gezek geçirilýän köpugurly sport ýaryşlaryny sypdyrman, tomaşa edýärler.
2026-njy ýyl Aziýa oýunlaryny geçirmek baradaky karar 2016-njy ýylyň 25-nji sentýabrynda Wýetnamyň Da Naň şäherinde geçirilen Aziýa Olimpiýa Geňeşiniň (OCA) Baş Assambleýasynda kabul edildi. Ýaponiýa üçin bu eýýäm üçünji tomusky oýunlardyr – birinji oýunlar 1958-nji ýylda Tokioda, ikinji bolsa 1994-nji ýylda Hirosimada geçirilipdi.
2026-njy ýyl Aziýa oýunlarynyň dabaraly açylyşy «Paloma Midzuho» stadionynda bolup geçdi. Türgenleriň paradyny, däp boýunça, owgan wekiliýeti açdy, ondan soň tribunalaryň el çarpyşmasy astynda oýunlara gatnaşýan 45 ýurduň wekilleri geçdi. Türkmenistanyň ýygyndy topary 40-njy belgi astynda geçdi. Ýurdumyzyň Döwlet baýdagyny uşu boýunça sport ussatlygyna dalaşgär Muhammet Jumamyradow göterdi. Bu, türkmen türgenleriniň garaşsyz topar hökmünde gatnaşýan dokuzynjy Aziýa oýunlarydyr, bu ýagdaý ýurdumyz Garaşsyzlygyna eýe bolanyndan soň mümkin boldy.
Ýaryşlaryň gerimi haýran galdyryjy: 4-nji oktýabra çenli takmynan 10 müň 800 türgen sportuň 43 görnüşi boýunça 469 medal ugrunda 71 ugurda bäsleşer. Türkmenistanyň wekiliýeti 57 adamdan ybarat, olaryň arasynda 34 türgen we 15 tälimçi bar. Biziň toparymyz sportuň sekiz görnüşi: boks, göreş (erkin we grek-rim), karate, kuraş, ýeňil atletika, suwda ýüzmek, agyr atletika we uşu boýunça bäsleşer.
Medallar ugrundaky bäsleşige ilkinji bolup uşu-sanda boýunça türgenler girişdiler. 60 kilograma çenli agram derejesinde Merjen Joraýewa nepally Rita Takullany 2:0 hasabynda ýeňip, çärýek finala ynamly gadam basdy. Çärýek finala çykmak ugrundaky bäsleşikde ýene bir türgenimiz Hezret Öwezgeldiýewiň (65 kilogram) garşydaşy bolsa, eýranly pälwan Şoja Panahigelehkolaei bolar. Mundan ozal, 1/8 final bäsleşiginde gazagystanly Aýan Tursyndan 0:2 hasabynda ýeňlen Bibimeryem Akmuhammedowa (52 kilogram) we Hytaý Taýbeýinden Çžan Huanýiden 0:2 hasabynda ýeňlen Muhammet Jumamyradow (75 kilogram) dagy çykyşlaryny şol ýerde tamamladylar.
Karate ýaryşynda Raýan Gurbanmyradow (60 kilogram) 1/6 finalda çykyşyny filippinli Jon Kristian Laçikany 6:1 hasabynda ynamly ýeňmek bilen başlady, ýöne çärýek finalda malaýziýaly Hari Sankardan Sureýa Sankardan ýeňildi. Başga bir karateçimiz Daýanç Keletliýew (67 kilograma çenli) 1/8 finalda gonkongly türgenden ýeňlip, ýaryşdan çykdy.
Howuzda 15 ýaşly Alan Muhin 100 metri erkin usulda ýüzüp geçmekde 53,69 sekunt netije görkezip, 43 bäsdeşiň arasynda 34-nji orny eýeledi. Ol 50 metr aralygy erkin usulda ýüzmekde 23,91 sekunt wagt bilen ýeňiş gazandy, bu bolsa onuň üçin umumy sanawda 48 adamyň arasynda 29-njy orny üpjün etdi. Waleriýa Mirenskaýa 200 metr aralygy toplumlaýyn ýüzmekde 2 minut 43,30 sekuntda tamamlap, 23 adamyň arasynda 21-nji orny eýeledi. Dawid Akopýan 100 metr aralygy brass usulynda ýüzmekde birinji bolup (1:04,72), jemleýji sanawda 36 adamyň arasynda 26-njy orny eýeledi.
Boks ýaryşynda ilkinji bolup çykyş eden türkmen türgeni öňki Aziýa oýunlarynyň bürünç medalynyň eýesi Baýramdurdy Nurmuhammedow (70 kilograma çenli) boldy. Şundan öňki tapgyrda ol eminleriň aýry-aýry karary bilen 4:1 hasabynda ýeňdi hasap eden bahreýnli Ali Abdulla bilen duşuşdy.
2023-nji ýylyň 23-nji sentýabryndan 8-nji oktýabryna çenli Hytaýyň Hançžou şäherinde geçen öňki Aziýa oýunlarynda Türkmenistanyň wekiliýeti 104 adamdan, şol sanda sportuň 11 görnüşi: 3x3 basketbol, boks, sport göreşi (erkin we grek-rim), jiu-jitsu, dzýudo, kuraş, karate-do, ýeňil atletika, suwda ýüzmek, agyr atletika we uşu boýunça 67 türgenden ybaratdy. Şonda türkmen türgenleri alty bürünç medal gazandylar. Olary Maýsa Pardaýewa (dzýudo, 57 kilograma çenli), Aýnur Amanowa (kuraş, 48 kilograma çenli), Işanmyrat Ataýew (kuraş, 90 kilograma çenli), Baýramdurdy Nurmuhammedow (boks, 71 kilograma çenli), Döwletmyrat Orazgylyjow (erkin göreş, 86 kilograma çenli) we Baýry Baýryýew (karate, 67 kilograma çenli) dagy gazanypdy.
