Türkmen paýtagtynda Moskwanyň “Karnelli” sirkiniň çykyşlary tamamlanyp barýar. Howa gimnastlarynyň, akrobatlaryň, gözbagçylaryň, haýwanlara tilsim öwredijileriň çykyşlary ildeşlerimiziň göwnünden turdy. Arena ussatlary bilen birlikde çykyş eden tilsim öwredilen geçilerdir atlar, itler we maýmynlar hem tomaşaçylarda ýakymly täsir galdyrdy.
Maňa moskwaly artistleriň birnäçesi bilen söhbetdeş bolmak miýesser etdi.
At üstünde çykyş edýän we haýwanlara tilsim öwredýän artist Ýelena Pawlowiç:
--Haýwanlara tilsim öwrediji Ýuliý Ýakubowiç bilen atlaryň Moskwada geçirilen sergisinden soň bile işläp başladyk. Kän wagt geçirmän biz Moskwanyň eteginde daça satyn aldyk hem-de itlere ýatak we 8 metrlik manež gurduk. Men atlarymy at ýatakda saklaýaryn, dogrusy, olaryň biri— kçijik horsy, oňa köplenç ponidir öýdýärler, biziň ýanymyzda daçada bolýar. Ony seçgi ýoly bilen batyl adamlary ýörüte idiji hökmünde ösdürip ýetişdiripdirler. Her gün irden Fantik goňşumyzyň howlusyna gidýär-de, öýe agşam dolanýar. Goňşymyz oňa “ ot orujy enjam bol-a!” diýýär.
Ýuliý itler bilen işlese, men atlara tilsim öwredijidim. Biz bilelikde bir çykyş goýjak bolup, eldekileşdirmägä üýtgeşik bir haýwan gözläp ugradyk. Men birnäçe gezek geçileri teklip etdim, ýöne Ýuliý ylalaşmaýardy. Bir gezek men Internetde iňlis-nubiý geçileri barada habara gabat geldim. Häzirki wagtda onuň ýagly süýdünden gowy peýnir çykýanlygy üçin geçiniň bu görnüşini russiýaly ferner hojalyklaram satyn alyp ugrady. Şonuň üçin olardan ikisini edinmek bize kynam düşmedi. Olar şeýle bir arassaçyl hem düşünjeli eken, türgenleşiklerde bar zady bir gezekde ýatda saklaýarlar.
Şeýdip biziň öýümiziň bir gapdalynda Fantik, beýleki tarapynda bolsa, geçiler üçin agyl peýda boldy. Dog tohumly it Oskar welin, biziň ýanymyzda ýaşaýar. Ol diwana geçip, haýwanlar barada gepleşiklere seretmegi halaýar, birden üýrýän itleri gördügi dagy, olam üýrüp başlaýar. Agşamlaryna hemmämiz gezelenç edýäris.
Aşgabatda çykyş etmäge şaýlanyp ýörkäk bu taýly atlylaryň at üstünde dürli oýunlary görkezmäge ussatdyklaryny aýtdylar, meniň çykyşlarym aşgabatly tomaşaçylara gyzykly bolmaz diýdiler. Ýöne men atlara tilsim öwredýän ahyry. Meniň çykyş edýän ak atlarym iň çylşyrymly at ýörüşlerini-de gowy ýerine ýetirýärler. Tomaşaçylaryň biziň çykyşlarymyzy gowy garşylandygyna begenýärin.
Russiýanyň at gazanan artisti howa gimnasty we haýwanlara tilsim öwrediji Ruslan Gugkaýew:
--Men sirkde ilki at üstünde çykyş edýän artistdim, hatda bir wagtlar Pygy Baýramdurdyýew bilenem işläpdim. 1980-nji ýylyň Olimpiadasyna ugrumy üýtgedip, howadaky çykyşy taýýarlap ugradym. Russiýanyň döwlet sirkinde meni ussat at üstünde oýun görkezýän hökmünde tanaýandyklaryny, howa gimnasty boljak bolsam, ony başarýanlygymy subut etmelidigimi aýtdylar. 6 aýlyk synag möhletini bellediler. Olimpiada gabatlap çykyşymy kabul etmeselerem, soňy bilen ol sirk gözden geçirişlerinde altyn medallaryň üçüsine we kümüş medallaryňam ikisine mynasyp boldy. 1994-nji ýylda sirk uçilişşesiniň talyby Galina bilen bile çykyş edip ugradyk, kän wagt geçmänem onuň bilen durmuş gurduk. Bilelikdäki çykyşlarymyz bilen bir wagtda aýalym özbaşdak çykyş edip ugrady—onuň arenanyň depesinde gaýyp ýörşi tomaşaçylary aňk edýär.
Onsoň ikimiz maýmynlara tilsim öwredip başladyk. Bu üýtgeşik haýwanlary men çagalykdan gowy görýärdim, onsoň haýwanlara tilsim öwrediji tanşym hormatly dynç alyşa çykanda men ondan makak-rezus tohumly iki ýaşly urkaçy maýmynlaryň üçüsini satyn aldym, şu tohumly maýmyn kosmosa-da uçupdy. Meniň atlar bilen işlemek tejribäm ýetrikdi, üstesine kärdeşim türgenleşikleriň ýazgysy bolan gündeliginem maňa beripdi. Maýmynlaryň arasynda aýalym ikimiz olaryň öňbaşçysy ýaly bolýarys, diňe şeýdip, olaryň bize doly tabyn bolmagyny gazanýarys.
Oglumyz Maksimiň welin, asla sirk sungatyna höwesi ýok. Ýöne biz onuň bu babatda pikirine garşy bolup durmaýarys. Ýygy-ýygydan ondan oňa göçýänligimiz sebäpli ol mekdep baryny çalyşsa-da, gowy okap, biz begendirýär.
Akrobat Tatýana Butowa:
--Men sirke ýaşyň çäklendirilýän ussatlar sportundan geldim. Ilki maňa Rostislaw Zapaşnynyň toparyna düşmek miýesser etdi, onda 15 ýyllap üç bolup el woltižini ýerine ýetirýärdik—iki tarapyna demir tanap daňylan tagtalaryň birinden beýlekisine gaýyp geçýärdik. Bile işleşýänlerimiň biri Tadeuş Çeşşewik bilen durmuş gurduk. Kän wagt geçmänkä Andreý Kowgar bizi öz toparyna çagyrdy. Ol Ginnesiň Rekordlar kitabyna giren, sirk sungaty gözden geçirişlerinde altyn medallaryň ençemesini gazanan çykyşdy. Elbetde, beýle çakylykdan ýüz öwrüp bilmedik.
Çykyşlarda men köplenç iki salto, käte bolsa üç salto edýärin. Ol howply hem özüne çekiji tilsim, ýöne men sirke ýaňy gelen däl-ä, şo sebäplem sirkde esasy zadyň birek-birege düşünşip işlemekdigine, tilsimimiň şowlulygynyň hemmämiziň hereketimiziň sazlaşygyna baglydygyna gowy düşünýärin.
Aşgabatly tomaşaçylary gowy gördük, olar çykyşlarymyzyň gülkünç we çylşyrymly ýerlerine seslenip, begenjini-şatlygyny açyk görkezýärler. Tomaşaçylaryň bizi şeýle garşylaýşy işimize gaty gowy kömek edýär.
Söhbetdeşlerimizň hemmesi däplerdir täzelikler sazlaşykly utgaşan myhmansöýer we gözel paýtagtymyza, galyberse-de, moskwaly sirk artistleriniň çykyşlaryny päk ýürekli garşylan göwnaçyk, mähirli aşgabatlylara sarpa goýýandyklaryny aýtdylar.
Maňa moskwaly artistleriň birnäçesi bilen söhbetdeş bolmak miýesser etdi.
At üstünde çykyş edýän we haýwanlara tilsim öwredýän artist Ýelena Pawlowiç:
--Haýwanlara tilsim öwrediji Ýuliý Ýakubowiç bilen atlaryň Moskwada geçirilen sergisinden soň bile işläp başladyk. Kän wagt geçirmän biz Moskwanyň eteginde daça satyn aldyk hem-de itlere ýatak we 8 metrlik manež gurduk. Men atlarymy at ýatakda saklaýaryn, dogrusy, olaryň biri— kçijik horsy, oňa köplenç ponidir öýdýärler, biziň ýanymyzda daçada bolýar. Ony seçgi ýoly bilen batyl adamlary ýörüte idiji hökmünde ösdürip ýetişdiripdirler. Her gün irden Fantik goňşumyzyň howlusyna gidýär-de, öýe agşam dolanýar. Goňşymyz oňa “ ot orujy enjam bol-a!” diýýär.
Ýuliý itler bilen işlese, men atlara tilsim öwredijidim. Biz bilelikde bir çykyş goýjak bolup, eldekileşdirmägä üýtgeşik bir haýwan gözläp ugradyk. Men birnäçe gezek geçileri teklip etdim, ýöne Ýuliý ylalaşmaýardy. Bir gezek men Internetde iňlis-nubiý geçileri barada habara gabat geldim. Häzirki wagtda onuň ýagly süýdünden gowy peýnir çykýanlygy üçin geçiniň bu görnüşini russiýaly ferner hojalyklaram satyn alyp ugrady. Şonuň üçin olardan ikisini edinmek bize kynam düşmedi. Olar şeýle bir arassaçyl hem düşünjeli eken, türgenleşiklerde bar zady bir gezekde ýatda saklaýarlar.
Şeýdip biziň öýümiziň bir gapdalynda Fantik, beýleki tarapynda bolsa, geçiler üçin agyl peýda boldy. Dog tohumly it Oskar welin, biziň ýanymyzda ýaşaýar. Ol diwana geçip, haýwanlar barada gepleşiklere seretmegi halaýar, birden üýrýän itleri gördügi dagy, olam üýrüp başlaýar. Agşamlaryna hemmämiz gezelenç edýäris.
Aşgabatda çykyş etmäge şaýlanyp ýörkäk bu taýly atlylaryň at üstünde dürli oýunlary görkezmäge ussatdyklaryny aýtdylar, meniň çykyşlarym aşgabatly tomaşaçylara gyzykly bolmaz diýdiler. Ýöne men atlara tilsim öwredýän ahyry. Meniň çykyş edýän ak atlarym iň çylşyrymly at ýörüşlerini-de gowy ýerine ýetirýärler. Tomaşaçylaryň biziň çykyşlarymyzy gowy garşylandygyna begenýärin.
Russiýanyň at gazanan artisti howa gimnasty we haýwanlara tilsim öwrediji Ruslan Gugkaýew:
--Men sirkde ilki at üstünde çykyş edýän artistdim, hatda bir wagtlar Pygy Baýramdurdyýew bilenem işläpdim. 1980-nji ýylyň Olimpiadasyna ugrumy üýtgedip, howadaky çykyşy taýýarlap ugradym. Russiýanyň döwlet sirkinde meni ussat at üstünde oýun görkezýän hökmünde tanaýandyklaryny, howa gimnasty boljak bolsam, ony başarýanlygymy subut etmelidigimi aýtdylar. 6 aýlyk synag möhletini bellediler. Olimpiada gabatlap çykyşymy kabul etmeselerem, soňy bilen ol sirk gözden geçirişlerinde altyn medallaryň üçüsine we kümüş medallaryňam ikisine mynasyp boldy. 1994-nji ýylda sirk uçilişşesiniň talyby Galina bilen bile çykyş edip ugradyk, kän wagt geçmänem onuň bilen durmuş gurduk. Bilelikdäki çykyşlarymyz bilen bir wagtda aýalym özbaşdak çykyş edip ugrady—onuň arenanyň depesinde gaýyp ýörşi tomaşaçylary aňk edýär.
Onsoň ikimiz maýmynlara tilsim öwredip başladyk. Bu üýtgeşik haýwanlary men çagalykdan gowy görýärdim, onsoň haýwanlara tilsim öwrediji tanşym hormatly dynç alyşa çykanda men ondan makak-rezus tohumly iki ýaşly urkaçy maýmynlaryň üçüsini satyn aldym, şu tohumly maýmyn kosmosa-da uçupdy. Meniň atlar bilen işlemek tejribäm ýetrikdi, üstesine kärdeşim türgenleşikleriň ýazgysy bolan gündeliginem maňa beripdi. Maýmynlaryň arasynda aýalym ikimiz olaryň öňbaşçysy ýaly bolýarys, diňe şeýdip, olaryň bize doly tabyn bolmagyny gazanýarys.
Oglumyz Maksimiň welin, asla sirk sungatyna höwesi ýok. Ýöne biz onuň bu babatda pikirine garşy bolup durmaýarys. Ýygy-ýygydan ondan oňa göçýänligimiz sebäpli ol mekdep baryny çalyşsa-da, gowy okap, biz begendirýär.
Akrobat Tatýana Butowa:
--Men sirke ýaşyň çäklendirilýän ussatlar sportundan geldim. Ilki maňa Rostislaw Zapaşnynyň toparyna düşmek miýesser etdi, onda 15 ýyllap üç bolup el woltižini ýerine ýetirýärdik—iki tarapyna demir tanap daňylan tagtalaryň birinden beýlekisine gaýyp geçýärdik. Bile işleşýänlerimiň biri Tadeuş Çeşşewik bilen durmuş gurduk. Kän wagt geçmänkä Andreý Kowgar bizi öz toparyna çagyrdy. Ol Ginnesiň Rekordlar kitabyna giren, sirk sungaty gözden geçirişlerinde altyn medallaryň ençemesini gazanan çykyşdy. Elbetde, beýle çakylykdan ýüz öwrüp bilmedik.
Çykyşlarda men köplenç iki salto, käte bolsa üç salto edýärin. Ol howply hem özüne çekiji tilsim, ýöne men sirke ýaňy gelen däl-ä, şo sebäplem sirkde esasy zadyň birek-birege düşünşip işlemekdigine, tilsimimiň şowlulygynyň hemmämiziň hereketimiziň sazlaşygyna baglydygyna gowy düşünýärin.
Aşgabatly tomaşaçylary gowy gördük, olar çykyşlarymyzyň gülkünç we çylşyrymly ýerlerine seslenip, begenjini-şatlygyny açyk görkezýärler. Tomaşaçylaryň bizi şeýle garşylaýşy işimize gaty gowy kömek edýär.
Söhbetdeşlerimizň hemmesi däplerdir täzelikler sazlaşykly utgaşan myhmansöýer we gözel paýtagtymyza, galyberse-de, moskwaly sirk artistleriniň çykyşlaryny päk ýürekli garşylan göwnaçyk, mähirli aşgabatlylara sarpa goýýandyklaryny aýtdylar.
