Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Halkara ylmy-tehnologiýa parkynyň biotehnologiýa barlaghanasy işläp düzen «Ýasy ýaprakly senna tohumy esasynda ösümlik kofesi» atly özboluşly tehnologiýasy üçin resmi intellektual eýeçilik hukugyny gazandy.
Biotehnologiýa barlaghanasynyň müdiri Altyn Rahmanowanyň sözlerine görä, bu taslama üç esasy ugurda toplumlaýyn ylmy-barlag işlerini öz içine alýardy. Birinjiden, gurak howa şertlerinde we şor toprakda senna ösdürip ýetişdirmegiň iň gowy şertlerini saýlamagy öz içine alýan agrotehniki işleri geçirildi. Bu bolsa biologik işjeň maddalary ýitirmezden, durnukly hasyl almaga mümkinçilik berdi.
Ikinjiden, biohimiki gözegçilik türkmen topragynda ösdürilip ýetişdirilen tohumyň zyýanly garyndylary toplamazdan, aşa köp mukdarda antioksidantlary we karotini özünde saklaýandygyny tassyklady. Üçünjiden, kofein ulanmazdan, adaty kofe tagamyny gazanmak üçin ýerli çig mal üçin iň amatly usulda ýylylyk bilen doly işläp taýýarlamak işi işlenip düzüldi.
Bu usul ýapyk taslamanyň esasy artykmaçlygy bolan önümçilik aýlawyny döretmäge mümkinçilik berdi we onuň tygşytlylygyny kepillendirýär.
Öňler senna içgileri, asyrlaryň dowamynda hytaý we koreý halk lukmançylygynda «Jue Ming Zi» ady bilen ulanylyp gelenem bolsa, täsin import hökmünde kabul edilýärdi.
Häzirki wagtda türkmen hünärmenleri ýurdumyzyň ýerli serişdelerden ýokary hilli ýokumly iýmitleri öndürmäge ukyplydygyny subut etdiler. Bu bolsa önümleri diňe bir elýeterli däl, eýsem, ekologiýa taýdan arassa-da edýär.
Uýgunlaşdyrylan sennadan taýýarlanan ösümlik esasly kofe sagdyn durmuş ýörelgesine eýerýänler üçin ajaýyp çözgüt bolup biler. Bu içgi bedeni gurplandyrýar, iýmit siňdirişi gowulandyrýar we ýürege agram salmazdan, göze peýda getirýär.
2024–2028-nji ýyllar üçin Türkmenistanda biotehnologiýany toplumlaýyn ösdürmek boýunça döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilmegi eýýäm ýurduň ylmy binýadyny pugtalandyrmaga gönükdirilen birnäçe innowasion taslamanyň başlanmagyna getirdi. Ösümlik esasly kofeniň oýlanyp tapylmagy bu işiň täze tapgyry boldy. Bu taslama ýerli çig maldan önüm döretmäge geçişi aýdyň görkezýär we türkmen alymlarynyň bazara ýokary tehnologiýaly çözgütleri hödürlemek islegini tassyklaýar.
