Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň medallar gaznasyna Ýaponiýanyň Nagoýa şäherinde geçirilýän XX tomusky Aziýa oýunlarynda ikinji kümüş medal goşuldy. Agyr atletika boýunça ýaryşlaryň jemleýji gününde Aziýa oýunlarynyň wise-çempiony 22 ýaşly halkara derejeli sport ussady, Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynyň 5-nji ýyl talyby Şahzadbek Matýakubow boldy.
Taktiki göreş we soňky synanyşyga çenli dowam eden dartgynly bäsleşikde Matýakubow 110 kilograma çenli agram derejesinde çykyş etdi. Bu ýerde medallar ugrunda 11 agyr atletikaçy, şol sanda Olimpiýa oýunlarynyň, dünýä we Aziýa çempionatlarynyň ýeňijileri hem-de baýrakly orun eýeleri bäsleşdi.
Ilkinji maşkda — silterlemede — türkmen türgeni üç synanyşygynyň ählisini hem üstünlikli ýerine ýetirdi: 180, 184 we 188 kg. Şeýlelikde, ol aralykda üçünji orny eýeledi. Ondan 1 kg öňde 2024-nji ýyldaky Aziýa çempionatynyň bürünç medalynyň eýesi, 28 ýaşly Çen Po-szen (Hytaý Taýpeýi) 189 kg görkeziji bilen ýerleşdi. Onuň 195 kg üçin üçünji synanyşygy şowsuz boldy. Dördünji orunda 185 kg netije bilen 2023-nji ýylyň dünýä çempiony we Pariž-2024 Olimpiýa oýunlarynyň çempiony 25 ýaşly Lýu Huanhua (Hytaý) bardy. Ýaryşda Tokio-2020 Olimpiýa oýunlarynyň çempiony we üç gezek dünýä çempiony 26 ýaşly Akbar Juraýew (Özbegistan) silterlemede 197 kg göterip, täze dünýä rekordyny goýmak bilen ynamly öňdeligi eýeledi.
Ikinji maşk — itekleme — hakyky taktiki göreşe öwrüldi. Ilkinji synanyşykda Matýakubow 217 kg agramy göterip bilmedi. Türgene özüni dikeltmäge mümkinçilik bermek üçin Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň baş tälimçisi Meretguly Sähetmyradow töwekgelçilik edip, başlangyç agramy has ýokary agrama üýtgetmegi karar etdi. Hytaýly Lýu Huanhua ikinji synanyşygynda 220 kg göterip, iki maşkyň jemi boýunça 405 kg netije bilen öňe çykdy. Çen Po-szen bolsa ilkinji synanyşygynda 220 kg agramy göterip bilmedi. Soňra Türkmenistan taktiki göreşe goşuldy: Matýakubow 220 kg agramdan ýüz öwrüp, 222 kg sargyt etdi. Şeýlelikde, ol garşydaşlaryny iň ýokary agramlara golaýlaşmaga mejbur etdi. 222 kg agramda ilkinji synanyşyklarynda hem Matýakubow, hem-de Çen Po-szen şowsuzlyga uçrady we «nol netije» almak howpunyň astyna düşdüler. 222 kg agramdaky aýgytlaýjy synanyşyk üçin meýdança çykan Şahzadbek ajaýyp erk-islegini görkezdi, ştangany ýokarda berk saklady we iki maşkyň jeminde 410 kg netije toplady. Şeýlelikde, ol Lýu Huanhuadan 5 kg öňe geçdi. Hytaý Taýpeýiniň wekili Çen Po-szen soňky synanyşygynda hem 222 kg göterdi we eminler ilki bilen onuň synanyşygyny hasaba aldylar. Emma wideo gözden geçirilişinden soň eminler topary karary ýatyrdy. Netijede, türgen iteklemede netije gazanyp bilmän, ýaryşy medallar ugrunda dowam etdirmek mümkinçiliginden mahrum boldy. Şol pursatda ýaryşa Eýranyň 2025-nji ýyldaky dünýä çempionatynyň wise-çempiony 20 ýaşly Alireza Nasiri goşuldy. Ol ilkinji synanyşygynda 223 kg göterip, iki maşkyň jemi boýunça 403 kg netije görkezdi. Özbegistanyň meşhur türgeni Akbar Juraýew ilkinji synanyşygynda 226 kg ynamly göterip, iteklemede Aziýa oýunlarynyň täze rekordyny goýdy.
Türkmen türgeninden jemi netije boýunça öňe geçmek üçin Olimpiýa çempiony Lýu Huanhua (Hytaý) soňky synanyşygynda şol 226 kg agramy götermäge synanyşdy. Ol agramy göterdi, emma üç eminiň ikisi synanyşygy hasaba almady. Bu bolsa Şahzadbek Matýakubowyň medal gazanmagyny kepillendirdi. Türkmen türgenini ikinji orundan süýşürmek maksady bilen eýranly Alireza Nasiri galan iki synanyşygynda 231 kg götermäge synanyşdy, emma iki gezek hem şowsuz boldy.
Akbar Juraýew iki maşkyň jeminde 423 kg (197 + 226) netije bilen täze Aziýa oýunlarynyň rekordyny goýup, altyn medaly üpjün edenden soň, soňky iki synanyşygyndan ýüz öwürdi. Şondan soň 110 kilograma çenli agram derejesinde jemleýji baýrakly orunlar şu görnüşde boldy:
Akbar Juraýew (Özbegistan) — 423 kg (197 + 226) — Aziýa oýunlarynyň rekordy
Şahzadbek Matýakubow (Türkmenistan) — 410 kg (188 + 222)
Lýu Huanhua (Hytaý) — 405 kg (185 + 220)
Türgeniň hünär ýoly. Şahzadbek üçin bu Aziýa oýunlarynda ulularyň arasynda ilkinji baýrakly orny we täze agram derejesindäki (110 kg çenli) ilkinji çykyşydyr. Ol sportdaky ilkinji ädimlerini Daşoguz welaýatynyň Akdepe etrabynda dogany Nabižon Matýakubowyň ýolbaşçylygynda ädýär. Häzirki wagtda bolsa sport ussatlygyny milli ýygyndynyň baş tälimçisi Meretguly Sähetmyradowyň ýolbaşçylygynda kämilleşdirýär. Mundan ozal onuň gazananlarynyň arasynda möhüm ýeňişler hem bar:
2023-nji ýyl (96 kg çenli): Hindistanyň Deli şäherinde geçirilen ýetginjekleriň arasynda Aziýa çempionatynda altyn medal, Kataryň Doha şäherinde geçirilen IWF II Gran-prisinde ýeňiş we Meksikanyň Gwadalahara şäherinde geçirilen ýetginjekleriň dünýä çempionatynda kümüş medal.
2024-nji ýyl (102 kg çenli): Ispaniýanyň Leon şäherinde geçirilen ýetginjekleriň dünýä çempionatynda üç altyn medal we iteklemede ýetginjekleriň arasynda 216 kg agramda dünýä rekordyny goýdy. Soňra Kataryň Doha şäherinde geçirilen ýetginjekleriň arasynda Aziýa çempionatynda üç altyn medal gazanyp, iteklemede (219 kg) we iki maşkyň jeminde (396 kg) ýetginjekleriň arasynda täze dünýä rekordlaryny goýdy.
Türkmenistanyň beýleki agyr atletikaçylarynyň netijeleri:
Agyr atletika ýaryşynda Türkmenistanyň adyndan ýene üç türgen çykyş etdi. Bektimur Reýimow (75 kg çenli) 24 ýaşly halkara derejeli sport ussady 8 gatnaşyjynyň arasynda 337 kg (155 + 182) netije bilen 5-nji orny eýeledi.
Anamjan Rustamowa (86 kg çenli) Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynyň 3-nji ýyl talyby baýrakly münbere bir ädim ýetmän, 8 gatnaşyjynyň arasynda 258 kg (116 + 142) netije bilen 4-nji orny eýeledi. Ol bürünç medalynyň eýesi eýranly Mahsa Beheştiden bary-ýogy 1 kg yza galdy — 259 kg (113 + 146). Bu agram derejesinde altyn medaly häzirki dünýä çempiony U Ýan (Hytaý) 273 kg (124 + 149) netije bilen gazandy. Kümüş medal bolsa ozalky dünýä we Ýewropa çempiony bolan Alina Maruşşaga (Bahreýn, öň Ukraina) gowşuryldy — 272 kg (124 + 148).
Ogulşat Amanowa (53 kg çenli): 17 ýaşa çenli gyzlaryň arasynda iki gezek dünýä çempiony bolan türgen 13 gatnaşyjynyň arasynda 191 kg (88 + 103) netije bilen 9-njy orny eýeledi.
Şol bir wagtyň özünde Aziýa oýunlarynda kuraş göreşi boýunça ýaryşlar hem tamamlandy. Türkmenistanyň adyndan bu ýaryşlarda 6 türgen çykyş etdi. 2023-nji ýylda Aşgabatda geçirilen dünýä çempionatyndaky üstünlikden (15 medal) we Hançžouda geçirilen öňki Aziýa oýunlaryndaky iki bürünç medaldan soň, bu gezek kuraş boýunça türkmen türgenleri medal gazanyp bilmediler we baýrakly orunlaryň golaýynda ýaryşy tamamladylar. Türkmenistanyň düzüminde 3 erkek we 3 zenan türgen çykyş etdi:
Nurana Hezretowa (78 kg çenli): 1/8 finalda Gyrgyzystanyň wekili Saniýet Talaýbekowany 10:0 hasabynda ýeňlişe sezewar etdi, emma 1/4 finalda Özbegistanyň wekili Şohista Nazarowadan 0:3 hasabynda ýeňildi.
Hydyr Muhammedow (66 kg çenli): 1/8 finalda Hytaý Taýpeýiniň wekili Pan Sy-çeni 3:0 hasabynda ýeňdi, emma 1/4 finalda geljekki kümüş medalynyň eýesi täjigistanly Ýosin Bobokalonowdan 0:5 hasabynda ýeňildi.
Arslan Çaryýew (81 kg çenli) we 2023-nji ýylyň dünýä çempiony Sabina Kadyrowa (78 kg çenli) ýaryşa göni 1/4 finaldan başladylar. Olar degişlilikde Oýunlaryň wise-çempiony eýranly Ramin Ahmadzadeden we geljekki çempion özbegistanly Pokizahon Kamoldinowadan garşy 0:10 hasabynda ýeňlişe sezewar boldular.
Humaý Jumadurdyýewa (57 kg çenli): 1/16 finalda Filippinleriň wekili Mirina Lajahasanany 3:0 hasabynda ýeňdi, emma 1/8 finalda Hytaý Taýpeýiniň wekili Wan Pin-çunadan 0:5 hasabynda ýeňildi.
Ilýas Muhammedow (66 kg çenli): 1/8 finalda Täjigistanyň wekili Sarwar Abdüşükurowdan 0:5 hasabynda ýeňlip, çykyşyny tamamlady.
2026-njy ýyldaky Aziýa oýunlarynda iň soňky çykyşlar ýeňil atletikanyň saýlama tapgyrlarynda geçirildi. 26 ýaşly Lukman Gurbandurdyýew (200 m) öz ylgawynda 22,11 sekunt netije bilen 5-nji orny eýeledi. Bu onuň şahsy rekordyndan 0,37 sekunt haýal netije bolup, umumylykda 31 gatnaşyjynyň arasynda 25-nji orny eýeledi.
24 ýaşly Enejan Esedowa (200 m): saýlama ylgawynda 25,16 sekunt netije bilen 8-nji orny eýeledi. Bu onuň şahsy rekordyndan 0,05 sekunt haýal bolup, 25 gatnaşyjynyň arasynda 21-nji orunda ýerleşdi.
Aziýa oýunlarynda medal ugrunda göreş boýunça türgenleriň çykyşlary başlandy. Ilkinji alty medal toplumy grek-rim göreşi boýunça paýlandy. Bu ugurda Türkmenistanyň adyndan üç türgen çykyş etdi. Olaryň ählisi baýrakly üçlügiň daşynda galdy.
Aslan Agadadaýew (130 kg çenli, 17 ýaş) 1/4 finalda Taýlandyň wekili Anuça Ýospanini 9:0 hasabynda ýeňdi, ýarym finalda Özbegistanyň wekili Rafael Sisuaşwiliden 0:8 hasabynda ýeňildi. Bürünç medal ugrundaky göreşde bolsa Koreýa Respublikasynyň wekili Kim Minsokadan 2:7 hasabynda ýeňlip, 5-nji orny eýeledi.
Amanberdi Agamämmedow (97 kg çenli, 27 ýaş) 1/4 finalda Hindistanyň wekili Niteş Siwaçadan 1:7 hasabynda ýeňildi, bürünç medal ugrundaky göreşde bolsa Mongoliýanyň wekili Ganbaataryn Ganhuýagadan 5:9 hasabynda ýeňlip, 5-nji orny eýeledi.
Azatjan Açylow (60 kg çenli, 27 ýaş) iki gezek ýeňlişe sezewar boldy — 1/4 finalda geljekki çempion Gyrgyzystanyň wekili Žolaman Şarşenbekowdan 0:8, teselli tapgyrynda bolsa Koreýa Respublikasynyň wekili Kim Da-Hýondan 1:12 hasabynda ýeňildi.
Şu gün başlanan erkin göreş boýunça ýaryşda Türkmenistanyň adyndan hem üç türgen çykyş edýär.
Alp Arslan Begenjow (86 kg çenli): 2024-nji ýylyň «U20» dünýä çempiony we 2026-njy ýylyň «U23» Aziýa çempiony çykyşyny Hytaýyň wekili Aýdusy Hade garşy 5:1 hasabyndaky ýeňiş bilen başlady. Emma 1/4 finalda Mongoliýanyň wekili Suldhuu Olonbaýaradan 0:4 hasabynda ýeňlip, ýaryşy tamamlady.
Zyýamuhammet Saparow (125 kg çenli): 1/4 finalda Eýranyň wekili Amir Hosseýn Zareden 0:11 hasabynda ýeňildi, emma teselli göreşinde Ýaponiýanyň wekili Taiki Ýamamotony 4:2 hasabynda ýeňdi. Bürünç medal ugrundaky göreşde 19 ýaşly gazagystanly Ýedige Kasymbek bilen duşuşykda Saparow 4:1 hasabynda öňde barýardy. Emma ol artykmaçlygyny elden giderip, 4:14 hasabynda 10 utuk tapawudy bilen ýeňildi we medal gazanmaga bir ädim ýetmän galdy.
Şatlyk Hemeläýew (97 kg çenli): ýaryşlaryň jemleýji gününde çykyş eder. Ol 1/4 finalda Eýranyň wekili Amirali Azarpira bilen Pakistanyň wekili Muhammad Gulzaryň arasyndaky duşuşygyň ýeňijisi bilen bäsleşer.
